Tactical Leadership Program. Εκπαίδευση αρχηγών Έξι φορές το χρόνο, 24 πληρώματα από χώρες του ΝΑΤΟ συμμετέχουν σε ένα ειδικό πρόγραμμα εκπαίδευσης «Τακτικής Ηγεσίας» (Tactical Leadership Program). Αν και δεν αποτελεί απευθείας μέρος των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων της Συμμαχίας, εντούτοις συμβάλλει άμεσα στη δημιουργία ισχυρών δεσμών ανάμεσα στις συμμαχικές αεροπορίες. Των Bob den Engelsman και Martin van den Hurk (DMAPS) Το πρόγραμμα εκπαίδευσης «Τακτικής Ηγεσίας» στη ζώνη ευθύνης των Συμμαχικών Αεροπορικών Δυνάμεων Κεντρικής Ευρώπης (Allied Air Forces Central Europe, AIRCENT) γεννήθηκε μέσα από την επιθυμία των ηγεσιών των επιμέρους αεροποριών, όχι μόνο να αυξήσουν τις τακτικές τους δυνατότητες, αλλά και να αναπτύξουν τακτικές, τεχνικές και διαδικασίες που θα βελτίωναν τις πολυεθνικές αεροπορικές επιχειρήσεις. Με αυτόν το στόχο, τον Ιανουάριο του 1978, το Βέλγιο, ο Καναδάς, η Γερμανία, η Ολλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και οι ΗΠΑ σχημάτισαν την AIRCENT TPL στη βάση της Λουφτβάφε, Furstenfeldbruck, κοντά στο Μόναχο. Οι πρώτες εκπαιδευτικές περίοδοι TLP είχαν τη μορφή ενός σεμιναρίου 2 εβδομάδων, όπου πληρώματα των αεροποριών των χωρών που προσυπέγραψαν τη συμφωνία συναντήθηκαν για την ανταλλαγή απόψεων. Τον Σεπτέμβριο του 1979, η έδρα του TLP μετακινήθηκε στην αεροπορική βάση Jever, στη βόρεια Γερμανία και με την προσθήκη πτητικής περιόδου, η διάρκειά του έφτασε τις 4 εβδομάδες. Το πρόγραμμα παρέμεινε στην Jever μέχρι τον Δεκέμβριο του 1988, οπότε και οι πτήσεις στρατιωτικών αεροσκαφών είχαν ήδη γίνει θέμα πολιτικής διαμάχης στη Γερμανία. Έτσι, το TLP μετακινήθηκε, τον Μάρτιο του 1989, στη βελγική αεροπορική βάση της Florrence, έχοντας μέχρι τότε ολοκληρώσει 71 περιόδους και έχοντας εκπαιδεύσει 1916 πληρώματα. Στο Βέλγιο, χρησιμοποιήθηκαν οι εγκαταστάσεις που είχαν προετοιμαστεί για την 485 αμερικανική πτέρυγα πυραύλων (Tomahawk), που δεν εγκαταστάθηκε ποτέ λόγω της συμφωνίας INF με την τότε Σοβιετική Ένωση. Με τη μετακίνηση αυτή, προστέθηκαν δύο ακόμη τομείς εκπαίδευσης, ο ακαδημαϊκός και αυτός του Δόγματος και των Δομών επιχειρήσεων. Ο πρώτος είναι υπεύθυνος για 12 σειρές θεωρητικών μαθημάτων το χρόνο. Ο δεύτερος εξετάζει τις λεπτομέρειες και τα ερωτηματικά που προκύπτουν από μελλοντικές επιχειρήσεις. Ο τομέας αυτός τροφοδοτείται συχνά από τις διεθνείς εξελίξεις και τουλάχιστον μία σύνοδος, τον περασμένο Σεπτέμβριο, αφορούσε την αξιολόγηση και την εξαγωγή συμπερασμάτων από τις επιχειρήσεις στο Κόσοβο. Όπως προαναφέρθηκε, το TPL δεν είναι μέρος των διαδικασιών εκπαίδευσης του ΝΑΤΟ, αλλά χρηματοδοτείται κάτω από το Συνυποσχετικό Αλληλοκατανόησης (MOU) των έξι κρατών της Διοίκησης Κεντρικής Ευρώπης της Συμμαχίας. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι με τη μείωση των στρατιωτικών δυνάμεων στην Ευρώπη και την αποχώρηση της καναδικής αεροπορίας από την περιοχή, η χώρα αυτή δε συμμετέχει πλέον στο πτητικό πρόγραμμα από το 1993. Παράλληλα, όμως, η δυνατότητα συμμετοχής επεκτάθηκε και σε άλλες χώρες εκτός Κεντρικής Ευρώπης. Έτσι, τον Ιανουάριο του 1996, η Ιταλία και η Δανία συνυπέγραφαν το MOU φέρνοντας τις συμμετέχουσες χώρες σε 7. Κάθε χρόνο υπάρχουν διαθέσιμες 156 θέσεις (slots) εκπαίδευσης στις έξι εκπαιδευτικές συνόδους, διάρκειας τεσσάρων εβδομάδων η καθεμία. Από το σύνολο αυτό, οι επτά συμμετέχουσες χώρες χρησιμοποιούν τις 118 και οι υπόλοιπες πωλούνται σε άλλες ενδιαφερόμενες χώρες έναντι 31.000 δολαρίων ανά αεροσκάφος/πλήρωμα. Θα πρέπει, επίσης, να σημειωθεί ότι με την έναρξη της περιόδου 99-5 εμφανίστηκαν για συμμετοχή τρία πορτογαλικά F-16 που, πιθανότατα, είχαν πάρει θέσεις από την USAF, με βάση συμφωνία ανάμεσα στις δύο χώρες. Από τον περασμένο Μάρτιο και με την επέκταση του ΝΑΤΟ με τρία νέα μέλη, η Ουγγαρία, Πολωνία και Τσεχία προσκλήθηκαν να στείλουν εκπαιδευόμενους για τα ακαδημαϊκά μαθήματα και παρατηρητές για τις πτητικές δραστηριότητες. Είναι όμως απίθανο, υπό το πρίσμα της τρέχουσας κατάστασης στις χώρες αυτές, να υπάρξει πλήρης συμμετοχή των χωρών αυτών σε προγράμματα TLP. Παρ' όλα αυτά, έστω και αυτή η μειωμένη συμμετοχή τούς προσφέρει «τεχνογνωσία», ώστε να διεξάγουν τις δικές τους ασκήσεις σε εθνικό επίπεδο. Η πτητική δραστηριότητα Κάθε χρόνο διεξάγονται έξι εκπαιδευτικοί σύνοδοι TLP, διάρκειας τεσσάρων εβδομάδων με τη συμμετοχή 30 αεροσκαφών. Κάθε μονάδα που συμμετέχει στο πρόγραμμα μετασταθμεύει συνήθως δύο αεροσκάφη,μαζί με τα πληρώματά τους και κλιμάκιο 30, περίπου, τεχνικών και άλλου προσωπικού που υποστηρίζει τις επιχειρήσεις. Τα ελάχιστα τυπικά προσόντα για τους ιπταμένους που συμμετέχουν σε TLP είναι 500 ώρες, ενώ οι μισοί από το συνολικό αριθμό των συμμετεχόντων πιλότων πρέπει να είναι πιστοποιημένοι για πτήση σε σχηματισμό τεσσάρων αεροσκαφών. Επιπλέον, οι χειριστές που θα αναλάβουν το ρόλο αέρος-αέρος θα πρέπει να έχουν πιστοποίηση DACT (Dissimilar Air Combat Training). Στόχος του προγράμματος είναι να προσφέρει τη ρεαλιστικότερη δυνατή εκπαίδευση σε όσους μετέχουν στις ασκήσεις αεροπορικού πολέμου. Τα πληρώματα κάθε συνόδου αναλαμβάνουν έναν από τους τρεις ρόλους: αέρος-εδάφους, αέρος-αέρος και αυτόν του «εχθρού». Στην πρώτη κατηγορία μετέχουν τα αεροσκάφη δίωξης-βομβαρδισμού και σχηματίζουν τη δύναμη κρούσης που υποστηρίζεται από τα αεροσκάφη αεράμυνας για προστασία απέναντι στα «εχθρικά» μαχητικά. Κάθε μέρα, οι συμμετέχοντες πετούν τουλάχιστον μία αποστολή και τα σενάρια διαφέρουν από μέρα σε μέρα με αυξανόμενη δυσκολία. Στόχος είναι η επισήμανση των πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων που έχει κάθε τύπος αλλά και η εκπόνηση Τυπικών Διαδικασιών Επιχειρήσεων (SOP, Standard Operating Procedures). Οι εικονικοί στόχοι είναι συνήθως αεροπορικές βάσεις, λιμάνια, βιομηχανικά συγκροτήματα, σταθμοί παραγωγής ενέργειας και πολεμικά σκάφη. Μια τυπική αποστολή ξεκινάει με την ενημέρωση για τον καιρό στις 08:00 και ακολουθείται από ενημέρωση για τις λεπτομέρειες και τους ρόλους των πληρωμάτων που συμμετέχουν σ' αυτή. Γύρω στις 11:45, απογειώνονται τα αεροσκάφη αεράμυνας και ακολουθούνται από τα αεροσκάφη κρούσης, γνωστά σαν «mudders» («λασπιάρηδες»). Φυσικά, όλες οι προσβολές είναι εικονικές, αφού οι δυνατότητες χρήσης πραγματικών πυρομαχικών στην περιοχή αυτή της Ευρώπης είναι ελάχιστες. Αντίθετα, επιτρέπεται η χρήση αεροφύλλων και παραπλανητικών φωτοβολίδων πάνω από τη θάλασσα. Η μέση αποστολή διαρκεί όχι περισσότερο από μιάμιση ώρα, με εξαίρεση αυτές που εμπεριέχουν ανεφοδιασμό στον αέρα. Μετά την επιστροφή των αεροσκαφών στη βάση τους, ακολουθεί άμεση απενημέρωση, αν και στις 15:00 τα πληρώματα συμμετέχουν στην κύρια απενημέρωση με τη χρήση των ηλεκτρονικών βοηθημάτων, που διαρκεί περισσότερο από δύο ώρες. Το σύστημα ACMI Από την TLP 99-5, την τελευταία που διεξήχθη στην αεροπορική βάση Florennes το 1999, οι συμμετέχοντες έχουν την ευκαιρία να χρησιμοποιήσουν το πρόσφατα αποκτηθέν ηλεκτρονικό σύστημα ACMI (Air Combat Maneuvering Instrumentation). Οι υπεύθυνοι του προγράμματος υπέγραψαν συμφωνία εκμίσθωσης για 27 ατρακτίδια και έναν επίγειο σταθμό για πέντε χρόνια. Θα πρέπει να σημειωθεί, πάντως, ότι για οικονομικούς λόγους δεν αποκτήθηκαν οι ραδιοζεύξεις που θα επέτρεπαν την παρακολούθηση των ασκήσεων σε πραγματικό χρόνο.