B' ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ-ΑΕΡΟΝΑΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ H ΑΜΕΡΙΚΑΝΟ_ΑΠΩΝΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΣΤΟΝ EIPHNIKO ΜΕΡΟΣ A': H ΜΕΓΑΛΗ AMEPIKANIKH ΑΝΤΕΠΙΘΕΣΗ ΑΠΟ TO GUADALCANAL MEXPI ΤΙΣ ΝΗΣΟΥΣ ADMIRALTIES του Κωνσταντίνου Εμμ. Αβτζιγιάννη Πριν 50 χρόνια στα νερά του Ειρηνικού έγιναν οι μεγαλύτερες θαλάσσιες πολεμικές συγκρούσεις στην ιστορία της ανθρωπότητας. Αμερικανοί και Ιάπωνες με όσα μέσα διέθετε ο καθένας πολέμησαν σκληρά και επίμονα μέχρι της τελικής επικράτησης των πρώτων. Οι Αμερικάνοι από την αρχή έθεσαν ως σκοπό τους την εκδίωξη των Ιαπώνων από κάθε νησί του Ειρηνικού το οποίο είχαν καταλάβει. Από την Αλάσκα μέχρι την Αυστραλία αεροπλανοφόρα και άλλα πολεμικά πλοία των δύο αντίπαλων δυνάμεων ενεπλάκησαν πολλές φορές σε σκληρές και αιματηρές συγκρούσεις. Σημαντικό ρόλο έπαιξαν και τα αμερικανικά υποβρύχια τα οποία βύθισαν ιαπωνικά πλοία συνολικά σχεδόν δύο εκατομμυρίων τόνων. Οι Ιάπωνες φυσικά αποδείχθηκαν πολύ σκληρός αντίπαλος και χρειάστηκαν πάνω από τρία χρόνια σκληρού αγώνα και ακόμα μια ατομική βόμβα για να ηττηθούν. Όμως, όπως θα δούμε στο παρόν αλλά και σε επόμενα άρθρα, ήδη από τα τέλη του 1942 η επιθετικότητα των Αμερικανών ήταν τέτοιας έντασης και όγκου, ώστε οι Ιάπωνες το μόνο το οποίο επιτύγχαναν ήταν να καθυστερούν το μοιραίο. Οι Πρώτες Επιθετικές Επιχειρήσεις των Συμμάχων στον Ειρηνικό Μετά τη νίκη στη ναυμαχία του Μιντγουέι, ο ναύαρχος Κινγκ, αρχηγός του Αμερικανικού Ναυτικού, θεωρούσε ότι η ώρα ήταν κατάλληλη για την ανάληψη επιθετικής δράσης στον Ειρηνικό. Την άποψή του συμμερίστηκαν και οι άλλοι αρχηγοί των Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ. Στο χρονικό αυτό σημείο (μέσα του 1942) η επιθετική δραστηριότητα των Αμερικανών δεν μπορούσε να έχει την επιθυμητή ένταση και όγκο, αλλά στόχευε περισσότερο σε ψυχολογικά αποτελέσματα. H βάση των ιαπωνικών υδροπλάνων στη νήσο Τουλάγκι και ένα αεροδρόμιο στη νήσο Γκουανταλκανάλ του συμπλέγματος των νήσων του Σολομώντος ήταν από τους πρώτους στόχους. H στρατηγική σημασία των στόχων ήταν αξιόλογη γιατί αεροπλάνα επιχειρούντα από αυτούς θα μπορούσαν να αποτελέσουν σοβαρή απειλή για τις γραμμές ανεφοδιασμού της Αυστραλίας. O στρατηγός Μακάρθουρ και ο ναύαρχος Νίμιτζ θεωρούσαν και οι δύο εαυτούς κατάλληλους για τη θέση του επικεφαλής της επιχείρησης. O Νίμιτζ ήταν τελικά ο ευνοημένος. Υπό τις διαταγές του είχε -μεταξύ άλλων- τον υποναύαρχο Φλέτσερ ο οποίος από το αεροπλανοφόρο Σαρατόγκα θα ήταν ο αρχηγός της δύναμης κρούσης. Στις 7 Αυγούστου 19.000 πεζοναύτες του υποστρατηγού Βαντεργκρίφτ αποβιβάστηκαν στο Τουλάγκι και στο Γκουανταλκανάλ από τα αποβατικά του αντιναυάρχου Τέρνερ. Στο Τουλάγκι χρειάστηκαν λίγες ημέρες σκληρών μαχών για την ολοκλήρωση της κατάληψης. Στο Γκουανταλκανάλ τα πράγματα ήταν ευκολότερα και το υπό κατασκευή αεροδρόμιο της νήσου έπεσε εύκολα στα χέρια των πεζοναυτών. Του δόθηκε η ονομασία Χέντερσον και αμέσως άρχισε να χρησιμοποιείται από τους Αμερικανούς. Όμως αυτό ήταν το μόνο τμήμα της νήσου το οποίο καταλήφθηκε εύκολα. Θα περνούσε πολύς καιρός για παρόμοια επιτυχία των πεζοναυτών. Δύο ημέρες μετά την κατάληψη του αεροδρομίου ο υποναύαρχος Φλέτσερ ανακοίνωσε μάλλον αναπάντεχα ότι θα απέσυρε τις δυνάμεις του από την περιοχή, επειδή ανησυχούσε για τις μεγάλες απώλειες σε μαχητικά αεροπλάνα και για τα διαθέσιμα καύσιμα των αντιτορπιλικών του. Την ίδια νύχτα (9 Αυγούστου) μία ομάδα βαρέων ιαπωνικών πολεμικών με επικεφαλής τον αντιναύαρχο Μικάβα έπλεε ολοταχώς προς την περιοχή. Πλησιάζοντας τη νήσο Σάβο, κυριολεκτικά έπεσαν επάνω στα απροετοίμαστα αμερικανικά και συμμαχικά καταδρομικά, τα οποία υποτίθεται ότι προστάτευαν τα αποβατικά σκάφη και τα άλλα βοηθητικά πλοία. Σε λιγότερο από μία ώρα ένα αυστραλιανό (Καμπέρα) και τρία αμερικανικά (Αστόρια, Κουίνσι, Βενσάν) καταδρομικά βυθίζονταν, ενώ ένα ακόμη (Σικάγο) είχε πληγεί σοβαρά. Πριν οι σύμμαχοι προλάβουν να ανταποδώσουν καν το πυρ, τα ιαπωνικά πολεμικά έπλεαν και πάλι προς τη βάση τους. H μοναδική τους απώλεια ήταν το καταδρομικό Κάκo, το οποίο βυθίσθηκε από το αμερικανικό υποβρύχιο S44. O Μικάβα θα μπορούσε να συνεχίσει με επίθεση εναντίον των αμερικανικών αποβατικών και μεταγωγικών, αλλά αυτή η κίνηση θα τον υποχρέωνε να επιστρέψει στη βάση του μετά την ανατολή, και συνεπώς θα ήταν εξαιρετικά ευάλωτος σε αεροπορικές επιδρομές. Οι Αμυντικές Προσπάθειες των Αμερικανών O Τέρνερ, μένοντας ουσιαστικά χωρίς κάλυψη, αποτράβηξε τα μεταγωγικά και αποβατικά σκάφη του σε ασφαλέστερα ύδατα. Αυτά τα πλοία φεύγοντας πήραν μαζί τους σημαντικό μέρος των εφοδίων και του οπλισμού των πεζοναυτών, το οποίο ακόμη δεν είχε βγει στην ξηρά. Για τους επόμενους τρεις μήνες με ελλιπέστατες προμήθειες σε τρόφιμα, φάρμακα και οπλισμό, οι πεζοναύτες θα ήταν υποχρεωμένοι να υπερασπίζονται το αεροδρόμιο Χέντερσον. Ήταν όμως τυχεροί, γιατί οι Ιάπωνες υπερεκτιμώντας ανεξήγητα τις αμερικανικές δυνάμεις, ποτέ δεν επιχείρησαν ευρείας έκτασης επίθεση εναντίον του αεροδρομίου. Αντίθετα έστελναν συνεχώς μικρά αποσπάσματα, τα οποία αντιμετωπίζονταν επιτυχώς. Κατά τη διάρκεια του αγώνα στο Γκουανταλκανάλ, οι Αμερικανοί, κατέχοντας το αεροδρόμιο, μπορούσαν να ελέγχουν τον τοπικό εναέριο χώρο και συνεπώς και τον περιβάλλοντα θαλάσσιο κατά τη διάρκεια της ημέρας. Τις νύχτες όμως τα ιαπωνικά πολεμικά ήταν οι κυρίαρχοι της περιοχής. Αυτό το έργο είχε αναληφθεί από τον υποναύαρχο Τανάκα και τη δύναμη αντιτορπιλικών, την οποία είχε στη διάθεση του. H δύναμη αυτή πήρε το όνομα _Τόκιo Εξπρές_. Οι δύο πλευρές έριχναν όσες ενισχύσεις διέθεταν στη μάχη για την κυριαρχία του Γκουανταλκανάλ, και αυτές οι προσπάθειες ενισχύσεων στους μαχητές και των δύο πλευρών και οι βομβαρδισμοί των ιαπωνικών πλοίων εναντίον του αεροδρομίου οδήγησαν στις σφοδρές συγκρούσεις στη γύρω θαλάσσια περιοχή. Στις 24 Αυγούστου ο αντιναύαρχος Κόντο, καλύπτοντας την αποβίβαση 1300 Ιαπώνων στρατιωτών από τα πλοία του Τανάκα, ενεπλάκη με τα πλοία του Φλέτσερ σε μια σφοδρή σύγκρουση. Οι Ιάπωνες διέθεταν τα αεροπλανοφόρα Σοκάκου (59 αεροσκάφη), Ζουικάκου (72 α/φ) και Ριούγιο (37 α/φ). Οι Αμερικανοί διέθεταν τα αεροπλανοφόρα Σαρατόγκα (88 α/φ) και Εντερπράιζ (88 α/φ). Νωρίς το απόγευμα 38 βομβαρδιστικά και τορπιλοπλάνα από το Σαρατόγκα εντόπισαν το Ριούγιο, το οποίο και βύθισαν πριν αυτό προλάβει να απογειώσει τα αεροπλάνα του. Το Ριούγιο προπορεύονταν και μάλλον είχε την αποστολή του δολώματος για τους Αμερικανούς. Εν τω μεταξύ τα άλλα δύο, μεγαλύτερα, ιαπωνικά αεροπλανοφόρα απογείωσαν τα αεροπλάνα τους. Το Σαρατόγκα δεν εντοπίστηκε, αλλά το Εντερπράιζ δεν ήταν το ίδιο τυχερό. Δέχτηκε τρία πλήγματα, αλλά το πλήρωμά του κατόρθωσε να διατηρήσει τον έλεγχο των καταστροφών. Οι Αμερικανοί προσπάθησαν να εντοπίσουν τα εχθρικά αεροπλανοφόρα αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Ήταν σίγουρα πιο αποτελεσματικοί στην οργάνωση της αντιαεροπορικής τους άμυνας. O συνδυασμός μαχητικών αεροσκαφών και αντιαεροπορικών πυρών με πρωταγωνιστή το θωρηκτό Νορθ Καρολάινα πέτυχε 70 βεβαιωμένες καταρρίψεις. Στη συνέχεια, καθώς οι δύο αντίπαλοι άρχισαν να απομακρύνονται εκτός εμβελείας των αεροπλάνων, η σύγκρουση αυτή τελείωσε χωρίς να ολοκληρωθεί, αλλά οι Ιάπωνες ήδη είχαν χάσει 70 αεροπλάνα και ο αριθμός αυτός ήταν δυσβάσταχτος για τους Ιάπωνες. Οι Πρώτες Συγκρούσεις στον Πορθμό του _'ιρονμπότομ_ Τα ιαπωνικά υποβρύχια είχαν συμβατικούς ρόλους πολεμικών πλοίων, σε αντίθεση με τη γερμανική τακτική, και συνεπώς βασικοί τους στόχοι ήταν τα αντίπαλα πολεμικά πλοία και μεταξύ αυτών ευλόγως τα αμερικανικά αεροπλανοφόρα ήταν οι πιο ελκυστικοί αλλά και σχετικά ευάλωτοι, γιατί καλύπτοντας τις αποστολές ενισχύσεων στο Γκουανταλκανάλ ακολουθούσαν ήδη γνωστές στους Ιάπωνες πορείες. Στα τέλη του Αυγούστου και το Σεπτέμβριο του 1942 οι Ιάπωνες είχαν σημαντικές επιτυχίες. Στις 31 Αυγούστου το υποβρύχιο I26 τορπίλισε το Σαρατόγκα, το οποίο δεν βυθίστηκε αλλά παρέμεινε εκτός δράσης για τρεις μήνες. Δύο εβδομάδες αργότερα το αεροπλανοφόρο Γουάσπ, το οποίο συνόδευε μία νηοπομπή προς το Γκουανταλκανάλ τορπίλιστηκε από το υποβρύχιο I19 και βυθίστηκε, ενώ στην ίδια συμπλοκή το I15 βύθισε ένα αμερικανικό αντιτορπιλικό και προκάλεσε σοβαρές ζημιές στο θωρηκτό Νορθ Καρολάινα. Μία αμερικανική νηοπομπή με 3000 άνδρες για το Γκουανταλκανάλ και μία ιαπωνική με 700 άνδρες και με τον ίδιο προορισμό ήταν οι πρωταγωνιστές της επόμενης σύγκρουσης στον πορθμό του _'ιρονμπότομ_. Τη νύχτα της 11ης προς 12η Οκτωβρίου του 1942 οι δυνάμεις συνοδείας των δύο νηοπομπών τέθηκαν αντιμέτωπες. Επικεφαλής των Αμερικανών ήταν ο υποναύαρχος Σκοτ και των Ιαπώνων ο υποναύαρχος Γκότο. O τελευταίος μάλιστα εκτός από την αποστολή συνοδείας της νηοπομπής είχε και τη διαταγή βομβαρδισμού των θέσεων των Αμερικανών Πεζοναυτών στη νήσο. H δύναμή του αποτελούνταν από τρία καταδρομικά και δύο αντιτορπιλικά. Οι Ιάπωνες δεν είχαν πληροφορίες περί εχθρικής δραστηριότητας στη θάλασσα και έτσι λίγο πριν τα μεσάνυχτα παραπλέοντας το ακρωτήριο Εσπεράνς αιφνιδιάστηκαν, όταν βρέθηκαν απροετοίμαστοι εμπρός στα πυρά των αμερικανικών πολεμικών. O Σκοτ φοβούμενος ότι έβαλε εναντίον φιλίων πλοίων διέταξε μετά από λίγα λεπτά παύση πυρός δίνοντας μία πρόσκαιρη ευκαιρία ανασύνταξης στους Ιάπωνες. Στην άλλη πλευρά τώρα ο Γκότο, πιστεύοντας ότι εναντίον του έβαλαν από λάθος φίλια πλοία, δεν ανταπέδωσε το πυρ, αλλά διέταξε αναστροφή πορείας. Ίσως δεν κατάλαβε ποτέ το λάθος του, αφού αμέσως μετά σκοτώθηκε. Σύντομα οι δύο αντίπαλοι σχηματισμοί επανέλαβαν την ανταλλαγή πυρών εφόσον έγινε αντιληπτό και από τις δύο πλευρές ότι δεν έβαλαν εναντίον φιλίων πλοίων. Τελικά οι Ιάπωνες έχασαν το καταδρομικό Φουρατάκα και ένα αντιτορπιλικό, τα οποία βυθίστηκαν ενώ το καταδρομικό Αόμπα έπαθε σοβαρές ζημιές. Από πλευράς Αμερικανών σοβαρότατα πλήγματα δέχθηκε το καταδρομικό Μπόιζ και επίσης βυθίστηκε ένα αντιτορπιλικό. Τελικά δεν επιχειρήθηκε βομβαρδισμός από τα ιαπωνικά πλοία, τα οποία πρώτα απενεπλάκησαν και διέφυγαν προς βορρά. Οι νηοπομπές και των δύο πλευρών τελικά έφτασαν χωρίς προβλήματα και η αποβίβαση ανδρών και εφοδίων έγινε ομαλά. Είναι βεβαίως προφανές ότι οι Αμερικανοί, διαθέτοντας το πλεονέκτημα του αιφνιδιασμού και των καλύτερων ηλεκτρονικών θα μπορούσαν να επιτύχουν συντριπτική νίκη, αλλά όπως συχνά φάνηκε καθαρά δε διέθεταν την απαιτούμενη πείρα για νυκτερινές εμπλοκές. Δύο νύχτες αργότερα τα θωρηκτά Κόνγκο και Χαρούνα υπό τον αντιναύαρχο Κουρίτα βομβάρδισαν το αεροδρόμιο Χέντερσον για 90 λεπτά. O βομβαρδισμός είχε αποτέλεσμα την καταστροφή 48 αεροσκαφών και των περισσότερων αποθηκευμένων καυσίμων. Την επομένη νύχτα τα καταδρομικά Τσοκάι και Κιρουνγκάσα επανέλαβαν το σφυροκόπημα, χωρίς όμως να προξενήσουν σοβαρές ζημιές. Το επόμενο πρωί οι πεζοναύτες εντόπισαν έξι ιαπωνικά μεταγωγικά να αποβιβάζουν άνδρες και εφόδια. Κατάφεραν να βρουν αρκετά καύσιμα, ώστε να απογειώσουν κάποια αεροπλάνα τα οποία κάλυψαν τη μικρή απόσταση μέχρι τα εχθρικά πλοία και βύθισαν τρία απ_ αυτά. Το ίδιο βράδυ τα καταδρομικά Μιόκo και Μάγια επανέλαβαν το βομβαρδισμό του αεροδρομίου. Οι πεζοναύτες αντιμετώπιζαν πια σοβαρές δυσκολίες, όπως προαναφέραμε, οι οποίες είχαν ενταθεί από το γεγονός ότι την ίδια ημέρα μία αμερικανική νηοπομπή αναγκάστηκε να αναστρέψει την πορεία της, όταν εντοπίστηκε και δέχθηκε επίθεση από ιαπωνικά αεροπλάνα του αεροπλανοφόρου Ζουικάκου, με απώλειες τη βύθιση ενός αντιτορπιλικού. Οι Επόμενες Μεγάλες Ναυμαχίες στην Περιοχή Σ_ αυτό το χρονικό σημείο επανήλθε στο προσκήνιο ο περίφημος Αμερικανός αντιναύαρχος Γουίλιαμ Χάλσεϊ μετά από ασθένεια πολλών μηνών. O εκρηκτικός χαρακτήρας του και η ορμητική του διάθεση τον είχαν κάνει εξαιρετικά δημοφιλή, έτσι, όταν στις 19 Οκτωβρίου ανέλαβε τη διοίκηση των δυνάμεων του Νοτίου Ειρηνικού, άνεμος αισιοδοξίας έπνευσε στις τάξεις του Αμερικανικού Ναυτικού. Τα άμεσα γεγονότα όμως δεν δικαιολόγησαν την αισιοδοξία αυτή. Την επόμενη κιόλας ημέρα το ιαπωνικό υποβρύχιο I176 τορπίλισε το καταδρομικό Τσέστερ και το έθεσε εκτός δράσης για πολλούς μήνες. Στο Γκουανταλκανάλ οι Ιάπωνες συνέχιζαν τις ανεπιτυχείς χερσαίες επιχειρήσεις τους εναντίον του αεροδρομίου. Οι πεζοναύτες όμως προέβαλαν σθεναρότατη αντίσταση και μάλιστα επιχειρούσαν και αντεπιθέσεις από τον αέρα εναντίον των ιαπωνικών ναυτικών δυνάμεων. Έτσι στη διάρκεια μιας τριήμερης έντονης επιθετικής δραστηριότητας των Ιαπώνων (23 - 25 Οκτωβρίου 1942) τα αμερικανικά αεροπλάνα βύθισαν το καταδρομικό Γιούρα. Ενώ τελείωναν οι συγκρούσεις αυτού του τριήμερου, περίπου 200 μίλια ανατολικά ξεκινούσε μία μεγάλη θαλάσσια σύγκρουση κοντά στις νήσους Σάντα Κρουζ. Επικεφαλής των ιαπωνικών δυνάμεων ήταν ο ίδιος ο Γιαμαμότο, ο οποίος βρίσκονταν με τη ναυαρχίδα του στη νήσο Τρουκ, ενώ ο Χάλσεϊ βρίσκονταν στη Νoυμέα. Οι δύο αντίπαλοι γνώριζαν για την παρουσία ο ένας του άλλου, αλλά χωρίς ακριβή γνώση της διάταξης, των κινήσεων και της δύναμής τους. Την αυγή της 26ης Οκτωβρίου ο Χάλσεϊ διέταξε τον επικεφαλής των δυνάμεών του στη θάλασσα, υποναύαρχο Κινκέιντ. _Επιτεθείτε-Επαναλαμβάνω-Επιτεθείτε_. O Κινκέιντ βρίσκονταν στο Εντερπράιζ (83 α/φ) το οποίο συνοδευόταν από το θωρηκτό Σάουθ Ντακότα, δύο καταδρομικά και οκτώ αντιτορπιλικά. Στην περιοχή ακόμη βρισκόταν και η ομάδα κρούσης του αεροπλανοφόρου Χόρνετ (88 α/φ), συνοδευόμενο από τέσσερα καταδρομικά και έξι αντιτορπιλικά. Από ιαπωνικής πλευράς ο άνθρωπος του Γιαμαμότο στην περιοχή ήταν ο αντιναύαρχος Κόντο, με το αεροπλανοφόρο Τζούνιο (55 α/φ), δύο θωρηκτά, πέντε καταδρομικά και 14 αντιτορπιλικά. Υπό τις διαταγές του Κόντο ήταν επίσης και η μεγάλη ομάδα κρούσης του Ναγκούμo, με τα αεροπλανοφόρα Σοκάκου (61 α/φ), Ζουικάκου (72 α/φ) και Ζουίχo (24 α/φ), δύο θωρηκτά, πέντε καταδρομικά και 15 αντιτορπιλικά. Στην περιοχή υπήρχαν ακόμη και 12 ιαπωνικά υποβρύχια διασκορπισμένα σε σημεία, όπου εκτιμάτο ότι θα έπλεαν τα αμερικανικά πλοία. Αναγνωριστικά αεροπλάνα και από τους δύο σχηματισμούς εντόπισαν τον εχθρό σε απόσταση 200 μιλίων μεταξύ των δύο κύριων σχηματισμών. Τα αμερικανικά αεροπλάνα επιτέθηκαν πρώτα και έπληξαν δύο φορές το Ζουίχo, θέτοντάς το προσωρινά εκτός μάχης. Ήδη όμως 65 ιαπωνικά αεροπλάνα βρίσκονταν στον αέρα, τα οποία ουσιαστικά διασταυρώθηκαν με 73 αμερικανικά, χωρίς όμως οι δύο αντίπαλοι σχηματισμοί να αντιληφθούν ο ένας την παρουσία του άλλου. Το Χόρνετ συγκέντρωσε τα πυρά όλης της ιαπωνικής αεροπορικής δύναμης, γιατί την ίδια ώρα το Εντερπράιζ ήταν καλυμμένο από πυκνή νέφωση και βροχή. To Χόρνετ δέχθηκε σωρεία πληγμάτων από βόμβες και τορπίλες και ακόμη την επίθεση δύο αεροπλάνων αυτοκτονίας, και σύντομα μετατράπηκε σε ένα νεκρό ακίνητο κουφάρι. Την ίδια περίπου τύχη είχε και το Σοκάκου, το οποίο όμως δεν είχε πληγεί σοβαρά στο μηχανοστάσιο και μπορούσε να πλέει ακόμη με δικά του μέσα. Από αμερικανικής πλευράς υπήρχε και η απώλεια ενός αντιτορπιλικού, το οποίο βυθίστηκε από το υποβρύχιο I21. Ένα δεύτερο κύμα ιαπωνικών αεροπλάνων κατάφερε να εντοπίσει το Εντερπράιζ το οποίο επλήγη από τρεις βόμβες. Το αντιτορπιλικό Σμιθ δέχθηκε την επίθεση ενός ακόμη αεροπλάνου αυτοκτονίας, το οποίο έπεσε στην πλώρη του για να επακολουθήσει μεγάλη πυρκαγιά. O κυβερνήτης του όμως ενεργώντας με ψυχραιμία και ευρηματικότητα έβαλε πορεία μέσα στα απόνερα του θωρηκτού Σάουθ Ντακότα, τα ψηλά κύματα των οποίων έσβησαν τις φλόγες. Το ίδιο το θωρηκτό είχε πληγεί από μία βόμβα αλλά είχε για λογαριασμό του 26 επιβεβαιωμένες καταρρίψεις εχθρικών αεροσκαφών. Καθώς η ημέρα προχωρούσε, το Χόρνετ -ουσιαστικά ανυπεράσπιστο- δέχθηκε και άλλα πλήγματα από τα ιαπωνικά τορπιλοπλάνα και κάθε ελπίδα των Αμερικανών για διάσωσή του εξανεμίσθηκε. Το φλεγόμενο αεροπλανοφόρο εγκαταλείφθηκε και ο Κινκέιντ διέταξε τα πλοία του να στραφούν προς νότο. O Κόντο έστειλε τα αεροπλανοφόρα του, τα οποία είχαν υποστεί πλήγματα προς βορρά. Με τα ανέπαφα πλοία του κατεδίωξε τον αντίπαλο σχηματισμό αλλά δεν κατάφερε να βρεθεί σε απόσταση επιτρέπουσα αεροπορικές επιδρομές. Βρίσκοντας πάντως στην πορεία τους το εγκαταλελειμμένο Χόρνετ, το βύθισαν. Το αποτέλεσμα της αεροναυμαχίας μπορεί να θεωρηθεί ως ισοπαλία, αλλά η ουσία ήταν ότι οι Αμερικανοί διέθεταν στην περιοχή τώρα μόνο ένα αεροπλανοφόρο, το Εντερπράιζ, το οποίο και αυτό ήταν σε κακή κατάσταση. O ανελκυστήρας αεροσκαφών της πλώρης ήταν εκτός λειτουργίας, ευτυχώς για τους Αμερικανούς όμως σε θέση τέτοια η οποία δεν εμπόδιζε τις απογειώσεις. Από ιαπωνικής πλευράς όμως η ναυμαχία σήμαινε νέα μεγάλη αιμορραγία σε αεροπλάνα και έμπειρους χειριστές με συνέπειες οι οποίες θα φαίνονταν σύντομα. Οι Τελευταίες Συγκρούσεις στο Γκουνταλκανάλ Οι Ιάπωνες εκτιμούσαν ορθά ότι η καταστροφή του αεροδρομίου των πεζοναυτών θα τους έδινε σημαντικό πλεονέκτημα για την κατάληψη της νήσου. Συνέχισαν λοιπόν να επιχειρούν βομβαρδισμούς από τη θάλασσα. Τη νύχτα της 12ης προς 13η Νοεμβρίου 1942 δύο θωρηκτά, ένα καταδρομικό και 14 αντιτορπιλικά θα έπαιρναν θέσεις για ένα ακόμη σφυροκόπημα. Επικεφαλής ήταν ο αντιναύαρχος 'μπε. Αυτή τη φορά όμως το ιαπωνικό σχέδιο προέβλεπε και τη συνδυασμένη αποβίβαση 13.500 ανδρών από αποβατικά, υποστηριζόμενα από τα αντιτορπιλικά του Τανάκα, ώστε να καμφθεί επιτέλους η αμερικανική αντίσταση. Στις 13 Νοεμβρίου ώρα 01:41 τα ιαπωνικά πλοία είχαν μόλις παραπλεύσει τη νήσο Σάβo, όταν ήλθαν σε επαφή με εχθρικά πολεμικά (πέντε καταδρομικά και οκτώ αντιτορπιλικά), τα οποία είχαν αποστολή να αποτρέψουν την ιαπωνική επιχείρηση, περί της οποίας είχαν εγκαίρως πληροφορηθεί οι Αμερικανοί. Επικεφαλής της αμερικανικής δύναμης ήταν οι υποναύαρχοι Κάλαχαν και Σκοτ. Τα αμερικανικά πλοία κατευθύνθηκαν προς το κέντρο του αντίπαλου σχηματισμού, αλλά έγιναν αντιληπτά, όταν οι προβολείς ενός ιαπωνικού αντιτορπιλικού φώτισαν το καταδρομικό Ατλάντα. Αυτός ήταν ο πρώτος στόχος των Ιαπώνων, οι οποίοι με βόμβες και τορπίλες σύντομα το μετέτρεψαν σε φλεγόμενη μάζα. O Σκοτ, ο οποίος επέβαινε, ήταν ανάμεσα στα θύματα. Το καταδρομικό Σαν Φρανσίσκο ανταπέδωσε πρώτο το πυρ, αλλά οι δύο πρώτες βολές του έπληξαν το άτυχο Ατλάντα. Στη συνέχεια το Σαν Φρανσίσκο συγκέντρωσε τα πυρά του στο θωρηκτό Χιέι αλλά με τη σειρά του επλήγη από το Κιρισίμα. O Κάλαχαν, ο οποίος επέβαινε, και σχεδόν όλοι όσοι ευρίσκονταν στη γέφυρα του καταδρομικού σκοτώθηκαν. Αλλά και τα άλλα αμερικανικά καταδρομικά δεν πήγαιναν καλύτερα. Το Τζουνό τορπιλίστηκε από το υποβρύχιο I26. Το Πόρτλαντ επίσης τορπιλίστηκε και έμεινε ακυβέρνητο λόγω βλάβης στο πηδάλιο. Μπόρεσε όμως να βρεθεί σε απόσταση δύο μόνο μιλίων από το Χιέι και να βάλει εναντίον του. Μόνο το Ελένα παρέμεινε ανέπαφο, ενώ από τα αντιτορπιλικά, τέσσερα βυθίστηκαν και δύο έπαθαν σοβαρές ζημιές. Από ιαπωνικής πλευράς μόνο το Χιέι και ένα αντιτορπιλικό έπαθαν σοβαρές ζημιές. H ανταλλαγή πυρών δεν διήρκεσε περισσότερο από 20 λεπτά, αφού και οι δύο πλευρές -οι Αμερικανοί αναγκαστικά- υποχώρησαν από τον τόπο της σύγκρουσης. Το όφελος όμως γι_ αυτούς ήταν ότι το αεροδρόμιο Χέντερσον τελικά δεν βομβαρδίστηκε εκείνη τη νύχτα. Ενώ ξημέρωνε, τα αντίπαλα πολεμικά έχοντας καλύτερη ορατότητα προσπάθησαν να επιφέρουν νέα πλήγματα στα αντίστοιχα εχθρικά. Σύντομα όμως για τους Αμερικανούς έγινε πολύ σημαντικότερη η προσπάθεια διάσωσης και αποφυγής μεγαλύτερων απωλειών από τα πληγέντα κατά τη διάρκεια της νύχτας πλοία τους. Το Ατλάντα ήταν ήδη καταδικασμένο. Το Τζουνό εξερράγη και όλο το πλήρωμα, εκτός από δέκα άνδρες, σκοτώθηκε. Το Πόρτλαντ και το Σαν Φρανσίσκο επέζησαν όχι όμως και το Χιέι, το οποίο για ώρες ολόκληρες βομβαρδιζόταν από αεροπλάνα του Εντερπράιζ και του αεροδρομίου Χέντερσον και τελικά βυθίστηκε το απόγευμα. Το ίδιο βράδυ τα καταδρομικά Σουζούγια και Μάγια βομβάρδισαν το αεροδρόμιο και κατέστρεψαν 18 αεροπλάνα. Το επόμενο πρωί, 14 Νοεμβρίου, αεροπλάνα από το Εντερπράιζ και το αεροδρόμιο Χέντερσον βύθισαν το καταδρομικό Κιρουνγκάσα και προκάλεσαν σοβαρές ζημιές σε πολλά άλλα ιαπωνικά πολεμικά. H σημαντικότερη όμως αμερικανική επιτυχία, αργότερα την ίδια ημέρα, ήταν η καταστροφή της νηοπομπής, με την οποία όπως προαναφέραμε 13.500 Ιάπωνες στρατιώτες θα μεταφέρονταν στο Γκουανταλκανάλ. Παρά τις προσπάθειες των αντιτορπιλικών του Τανάκα και των Ζέρο από το αεροπλανοφόρο Χίγιο, τα αμερικανικά αεροπλάνα βύθισαν επτά από τα 11 ιαπωνικά μεταγωγικά. Τα υπόλοιπα τέσσερα κατάφεραν να φτάσουν ασφαλώς την αυγή της 15ης Νοεμβρίου και να αποβιβάσουν 2.000 άνδρες. Την προηγούμενη νύχτα όμως (14 προς 15 Νοεμβρίου) οι Ιάπωνες έκαναν ακόμη μία απόπειρα βομβαρδισμού του αεροδρομίου με δύναμη 14 πολεμικών υπό τον αντιναύαρχο Κόντο. Στις 23:16 το καταδρομικό Σεντάι και ένα αντιτορπιλικό δέχτηκαν εχθρικά πυρά, ενώ έπλεαν ανατολικά της νήσου Σάβο. Χρησιμοποιώντας προπέτασμα καπνού, κατόρθωσαν να ξεφύγουν, λίγο αργότερα όμως το καταδρομικό Ναγκάρα και τέσσερα αντιτορπιλικά ενεπλάκησαν σε ανταλλαγή πυρών με τέσσερα αμερικανικά αντιτορπιλικά, από τα οποία τρία βυθίστηκαν. Τα θωρηκτά Γουάσινγκτον και Σάουθ Ντακότα υπό τον υποναύαρχο Λη, τα οποία είχαν καταδιώξει το Σεντάι, έβαλαν τώρα εναντίον του καταδρομικού Ναγκάρα, αλλά χωρίς ουσιαστικά αποτελέσματα. Τα πυρά όμως τα οποία ανταπέδωσαν οι Ιάπωνες ήταν πιο εύστοχα και το δεύτερο από τα δύο αμερικανικά θωρηκτά επλήγη σοβαρά. Μετά άνοιξε πυρ το Γουάσινγκτον. Από 8.000 μέτρα έβαλε εναντίον του παλιού θωρηκτού Κιρισίμα και μέσα σε 7 λεπτά το Ιαπωνικό Πολεμικό είχε μεταβληθεί σε φλεγόμενα παλιοσίδερα. H τελευταία επιθετική προσπάθεια των Ιαπώνων εκδηλώθηκε με τορπίλες από τα αντιτορπιλικά του Τανάκα και ήταν ανεπιτυχής. Λίγο αργότερα το Κιρισίμα βυθίστηκε, ο Κόντο και πάλι δεν μπόρεσε να βομβαρδίσει το αμερικανικό αεροδρόμιο και ο Λη αποχώρησε προς νότο. Σ_ αυτή την αναμέτρηση για πρώτη φορά οι Αμερικανοί εκμεταλλεύθηκαν σε μεγάλο βαθμό το πλεονέκτημα του ραντάρ. Οι Τελευταίες Μάχες στο Γκουανταλκανάλ Την αυγή λοιπόν τα μόνα πλοία τα οποία βρίσκονταν στην περιοχή ήταν τα τέσσερα ιαπωνικά μεταγωγικά. Δεν έμειναν όμως πολύ εκεί. Τα πυροβόλα από την ξηρά, αεροπλάνα από το Εντερπράιζ και το αεροδρόμιο Χέντερσον και ένα αντιτορπιλικό με συνδυασμένα πυρά τα κατέστρεψαν. Αυτή ήταν και η τελευταία ναυμαχία για το Γκουανταλκανάλ. Στη συνέχεια κανένα μεγάλο ιαπωνικό πολεμικό ούτε σημαντικές νηοπομπές με ενισχύσεις δεν έφθασαν στη νήσο. O ιαπωνικός στρατός επέμενε στη συνέχιση του αγώνα, αλλά το Ιαπωνικό Ναυτικό ήταν απρόθυμο, θεωρώντας τις απώλειες υπερβολικά υψηλές. Τα δύο όπλα συμφώνησαν τελικά απλώς να διατηρήσουν όσες δυνάμεις υπήρχαν στη νήσο αλλά και να δημιουργήσουν νέες αμυντικές γραμμές στις βορειότερες νήσους του συμπλέγματος του Σολομώντος. H προσπάθεια συντήρησης των ιαπωνικών χερσαίων δυνάμεων στη νήσο σήμαινε περισσότερη δουλειά για το Τόκιο Εξπρές του Τανάκα. Τα αντιτορπιλικά της δύναμης αυτής κατά τη διάρκεια της νύχτας με τολμηρές κινήσεις ξεφόρτωναν τις προμήθειες για τους Ιάπωνες μαχητές στην ακτή Τασαφαρόνγκα και αποχωρούσαν πριν ξημερώσει. Στην πρώτη απ_ αυτές τις ιαπωνικές προσπάθειες, στις 30 Νοεμβρίου, οκτώ αντιτορπιλικά του Τανάκα που ήταν μεταξύ Σάβο και Γκουανταλκανάλ αιφνιδιάστηκαν από πέντε αμερικανικά καταδρομικά και οκτώ αντιτορπιλικά, τα οποία έβαλαν με βόμβες και τορπίλες. Ένα ιαπωνικό πολεμικό βυθίστηκε σύντομα, αλλά ο Τανάκα γρήγορα απάντησε με ομοβροντία τορπιλών, προκαλώντας μεγάλες καταστροφές στον εχθρικό σχηματισμό. Ένα αμερικανικό καταδρομικό, το Νορθάμπτον βυθίστηκε και άλλα τρία έπαθαν σοβαρές ζημιές. Το _Τόκιο Εξπρές_ όμως διέφυγε χωρίς άλλες απώλειες. Ενώ οι Ιάπωνες έδιναν πλέον δευτερεύουσα σημασία στο Γκουανταλκανάλ, οι Αμερικανοί ήταν αποφασισμένοι να ολοκληρώσουν την επιχείρηση κατάληψης. Συνεπώς οι προσπάθειες ενίσχυσης των χερσαίων δυνάμεών τους εντάθηκαν και κατάφεραν στα τέλη του 1942 να αντικαταστήσουν τους εξαντλημένους πια υπερασπιστές του αεροδρομίου. Οι εξελίξεις αυτές ανάγκασαν τους Ιάπωνες να αποφασίσουν την απόσυρση των δυνάμεών τους από τη νήσο. Το _Τόκιο Εξπρές_ ανέλαβε και αυτή την αποστολή με εξαιρετική επιτυχία. Στις 7 Φεβρουαρίου 1943 είχε αποχωρήσει και ο τελευταίος Ιάπωνας στρατιώτης, χωρίς οι Αμερικανοί να αντιληφθούν το παραμικρό. Στις 30 Ιανουαρίου πάντως ιαπωνικά τορπιλοπλάνα βύθισαν το καταδρομικό Σικάγο, το οποίο μόλις είχε επιστρέψει στην περιοχή μετά από εκτεταμένες επισκευές. Όμως καθώς ξεκινούσε το 1943 το σκηνικό της σύγκρουσης άλλαζε. Τα πλοία του Χάλσεϊ βομβάρδιζαν τώρα τις εχθρικές θέσεις στη νήσο New Georgia. Οι πολύμηνες συγκρούσεις στο Γκουανταλκανάλ έληξαν βεβαίως με αμερικανική νίκη. Οι απώλειες των δύο πλευρών όμως σε απόλυτους αριθμούς δίνουν άλλη εικόνα. Δυστυχώς για τους Ιάπωνες, οι απώλειες των αντιπάλων τους αναπληρώνονταν εύκολα, ενώ η ιαπωνική βιομηχανία αντιμετώπιζε τρομερές δυσκολίες στη ναυπήγηση νέων πολεμικών, λόγω έλλειψης πρώτων υλών, αφού προτεραιότητα είχαν τα αεροπλανοφόρα. Οι Ιάπωνες ακόμη είχαν αρχίσει να αντιμετωπίζουν δυσκολίες με τις διαθέσιμες ποσότητες καυσίμων. Συνεπώς το αποτέλεσμα της πολύμηνης αυτής μάχης εξαρτήθηκε κατά πολύ από τη βιομηχανική ευρωστία και όχι από τις στρατηγικές αποφάσεις, τη γενναιότητα και τους τακτικούς ελιγμούς των αντιπάλων. Τα αποτελέσματα των νυχτερινών ναυμαχιών εξάλλου συνηγορούν προς αυτή την άποψη. Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι για πρώτη φορά στο Γκουανταλκανάλ δοκιμάστηκαν οι δυνατότητες αποτελεσματικής συνεργασίας μεταξύ χερσαίων τμημάτων, ναυτικού και αεροπορίας. Συγκρούσεις σε 'λλα Σημεία του Ειρηνικού Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 1942 και οι δύο αντίπαλοι επιδίωκαν την κατάληψη του σημαντικού φυσικού λιμένος Μάιλν Μπέι της Νέας Γουινέας και του αεροδρομίου που βρίσκονταν 150 μίλια βορειοδυτικά του χωριού Μπούνα. Οι συμμαχικές δυνάμεις (Αυστραλοί και Αμερικανοί) έφθασαν πρώτες στο Μάιλν Μπέι τον Ιούνιο. Οι Ιάπωνες έφθασαν πρώτοι στην Μπούνα τον Ιούλιο και προσπάθησαν να καταλάβουν και το Μάιλν Μπέι με απόβαση 2.000 ανδρών στις 25 Αυγούστου. Ήδη όμως η συμμαχική δύναμη έφτανε τους 10.000 άνδρες και η ιαπωνική επιχείρηση απέτυχε, μετά από σφοδρές εχθροπραξίες, οι οποίες διήρκεσαν δύο εβδομάδες, οπότε οι επιζώντες Ιάπωνες στρατιώτες επανεπιβιβάστηκαν στα πλοία τους και αποχώρησαν. Την περίοδο αυτή οι συμμαχικές δυνάμεις (κυρίως Αμερικανοί) ενήργησαν αποβάσεις και σε άλλες μικρότερες νήσους του συμπλέγματος του Σολομώντος στην περιοχή της Νέας Γεωργίας. Αυτές οι κινήσεις -φαινομενικά ασήμαντες μέσα στον αχανή Ειρηνικό- ήταν η αρχή της εξόρμησης από το ακρότατο σημείο των ιαπωνικών κατακτήσεων. Το Σεπτέμβριο του 1942 αυστραλιανά στρατεύματα σταμάτησαν την προέλαση των Ιαπώνων στη Νέα Γουινέα, 30 μίλια πριν από το Πορτ Μόρεσμπι. O στρατηγός Μακάρθουρ από την πλευρά του βιαζόταν να φτάσει στην Μπούνα, αλλά δίσταζε να διακινδυνεύσει τα διαθέσιμα σ_ αυτόν πλοία στη γεμάτη υφάλους και ελλιπώς χαρτογραφημένη θάλασσα του Σολομώντος. Προτίμησε λοιπόν την από ξηράς προέλαση ανάμεσα από δύσβατα ορεινά εδάφη και ελώδεις εκτάσεις. H επίθεση άρχισε στις 19 Νοεμβρίου 1942 και ολοκληρώθηκε στις 22 Ιανουαρίου 1943 με τη συντριβή των 12.000 Ιαπώνων υπερασπιστών της Μπούνα. Οι συμμαχικές απώλειες από πολεμικές ενέργειες έφτασαν τους 8.500 άνδρες. Οι τροπικές αρρώστιες όμως προκάλεσαν τριπλάσιες απώλειες. Κατά τη διάρκεια του 1942 τα ιαπωνικά υποβρύχια είχαν πολλές επιτυχίες. Προς το τέλος του έτους όμως, άρχισαν να χρησιμοποιούνται περισσότερο σαν πλοία μεταφοράς εφοδίων προς τους Ιάπωνες μαχητές διαφόρων νήσων του Ειρηνικού. H μαχητική τους αξία συνεπώς μειώθηκε δραστικά και οι απώλειες μεταξύ τους αυξήθηκαν. Μέσα στο 1943, 23 από αυτά χάθηκαν ενώ το μοναδικό σημαντικό πλοίο των Αμερικανών το οποίο βύθισαν ήταν το αεροπλανοφόρο συνοδείας Λίσκομπ Μπέι. H Δράση των Αμερικανικών Υποβρυχίων και οι Απώλειες των Ιαπωνικών Πλοίων Κατά το 1942 τα αμερικανικά υποβρύχια δεν πρόσφεραν τα αναμενόμενα, και μόνο προς το τέλος του έτους έκαναν αισθητή την παρουσία τους. Συνολικά βύθισαν δύο καταδρομικά, τέσσερα αντιτορπιλικά και έξι υποβρύχια, απολογισμός σημαντικά φτωχότερος από αυτόν των Ιαπώνων. Είχαν όμως σημαντική συμβολή στην πολύμηνη μάχη του Γκουανταλκανάλ, όπου βύθισαν 23 ιαπωνικά πλοία ανεφοδιασμού. Γενικότερα επίσης απέναντι στο αντίπαλο εμπορικό ναυτικό τα αμερικανικά υποβρύχια επέδειξαν θαυμάσια αποτελέσματα. Επιχείρησαν περίπου 50 επιθέσεις και βύθισαν 140 πλοία συνολικής χωρητικότητας 500.000 τόνων. Τα επιτεύγματα αυτά είναι ιδιαίτερης σημασίας, αν λάβουμε υπόψη τη χείριστη ποιότητα των τορπιλών τους. Οκτώ από αυτά χάθηκαν κατά το 1942, αλλά μόνο τρία από τα ιαπωνικά πλοία. Το 1943 όμως η απόδοση των αμερικανικών υποβρυχίων βελτιώθηκε πολύ και ο ρόλος τους στον πόλεμο του Ειρηνικού ήταν πολύ σημαντικός. Υιοθετώντας συχνά την τακτική της _αγέλης λύκων_, κατά τα γερμανικά πρότυπα τα αμερικανικά υποβρύχια επιχείρησαν περισσότερες από χίλιες επιθέσεις εναντίον εχθρικών φορτηγών πλοίων. Εξαπέλυσαν 4.000 τορπίλες -βελτιωμένης ποιότητας πια- και βύθισαν περίπου τριακόσια πλοία συνολικής χωρητικότητας 1.800.000 τόνων. Κατά το ίδιο χρονικό διάστημα ναυπηγήθηκαν στην Ιαπωνία φορτηγά πλοία συνολικής χωρητικότητας περίπου 800.000 τόνων και το γεγονός αυτό από μόνο του δείχνει το μέγεθος του προβλήματος για τους Ιάπωνες. Ιδιαίτερα στο Νότιο Ειρηνικό, όπου ήταν το κυρίως θέατρο των εχθροπραξιών, τα αμερικανικά υποβρύχια βύθισαν 52 φορτηγά πλοία, μειώνοντας σημαντικά τις ιαπωνικές δυνατότητες στην αντιμετώπιση της αμερικανικής επιθετικότητας. Στις 28 Φεβρουαρίου μία ιαπωνική νηοπομπή ξεκίνησε από τη Ραμπαούλ. Αποτελούνταν από οκτώ μεταγωγικά με 7.000 άνδρες και οκτώ αντιτορπιλικά, συνοδεία υπό τον υποναύαρχο Κιμούρα. Προορισμός της ήταν το Λάε της Νέας Γουινέας. Στη συνέχεια η ιαπωνική χερσαία δύναμη θα προχωρούσε προς κατάληψη της αυστραλιανής οχυρής θέσης Γουάου. Αρχικά ο καιρός ήταν υπέρ των Ιαπώνων. Τελικά όμως τα αμερικανικά αεροπλάνα την ανακάλυψαν. Τα B-25 και τα A-20 της Αεροπορίας των ΗΠΑ βύθισαν όλα τα μεταγωγικά και τέσσερα αντιτορπιλικά στη θάλασσα του Βίσμαρκ. Τα αεροπλάνα της Ιαπωνικής Αεροπορίας δεν μπόρεσαν να προσφέρουν καμία βοήθεια, έχοντας να αντιμετωπίσουν τα μαχητικά P-38 των Αμερικανών. Τα αντιτορπιλικά της νηοπομπής που σώθηκαν κατάφεραν να περισυλλέξουν σχεδόν τους μισούς επιβαίνοντες στα μεταγωγικά. Οι υπόλοιποι χάθηκαν στα νερά του Ειρηνικού. H Επιχείρηση στις Αλεούτιες Νήσους Παρά τη μεγάλη διάθεση ναυτικών δυνάμεων από τους εμπολέμους στον Νότιο Ειρηνικό -ειδικότερα στις νήσους του συμπλέγματος του Σολομώντος- μονάδες των δύο στόλων επιχειρούσαν σε όλη την έκταση του αχανούς ωκεανού. Οι Αμερικανοί δεν ήταν διατεθειμένοι να ανεχθούν την κατοχή τριών από τις Αλεούτιες νήσους (Κίσκα, 'του, Αγκάτου) από τους Ιάπωνες, θεωρώντας ότι η ύπαρξη ιαπωνικών στρατευμάτων στις νήσους θα εμπόδιζαν μελλοντικές αεροναυτικές επιχειρήσεις με στόχο απευθείας την Ιαπωνία. H επιχείρηση εκδίωξης ξεκίνησε με αεροπορικούς βομβαρδισμούς από βάσεις σε άλλες νήσους του συμπλέγματος. Τους βομβαρδισμούς συμπλήρωναν περιπολίες αποκλεισμού από υποβρύχια και πλοία επιφανείας, τα οποία επίσης διενεργούσαν βομβαρδισμούς εναντίον ιαπωνικών θέσεων στις δύο νήσους. Στις 26 Μαρτίου 1943 μια ιαπωνική προσπάθεια ενίσχυσης των χερσαίων τμημάτων με δύο μεταγωγικά πλοία απέτυχε λόγω του αμερικανικού αποκλεισμού του οποίου ηγείτο ο υποναύαρχος Μακ Μόρις. Σύντομα όμως εθεάθηκε στον ορίζοντα προς βορρά η δύναμη συνοδείας των μεταγωγικών, δύο βαρέα καταδρομικά (Νάτσι και Μάγια), δύο ελαφρά καταδρομικά (Τάμα και Αμπακούμα) και τέσσερα αντιτορπιλικά. Την αμερικανική δύναμη αποτελούσαν το ελαφρύ καταδρομικό Ρίτσμοντ όπου επέβαινε ο Μακ Μόρις, το βαρύ καταδρομικό Σολτ Λέικ Σίτι και τέσσερα αντιτορπιλικά. Επακολούθησε πολύωρη ανταλλαγή πυρών χωρίς σημαντικές επιτυχίες ή ζημιές για καμία πλευρά. Όμως το ουσιαστικό κέρδος για τους Αμερικανούς ήταν ότι οι Ιάπωνες δεν επιδίωξαν ξανά να ενισχύσουν τις χερσαίες δυνάμεις τους στις δύο νήσους. Τελικά οι Αμερικανοί κατέλαβαν το 'του τον Μάιο μετά από απόβαση και πολυήμερες σκληρές μάχες και το Κίσκα τον Αύγουστο, αφού όμως οι Ιάπωνες είχαν αποχωρήσει, χωρίς να γίνουν αντιληπτοί τρεις εβδομάδες νωρίτερα. Το Αγκάτου είχε εγκαταληφθεί νωρίτερα. Αξίζει να σημειωθεί ότι από τους 2.350 υπερασπιστές του 'του επέζησαν και παραδόθηκαν τελικά μόνο 11. H επιχείρηση στις Αλεούτιες έληξε βεβαίως με νίκη των Αμερικανών. Αξίζει να σημειωθεί όμως, ότι για την επιχείρηση αυτή δεσμεύτηκαν μεγάλες αεροναυτικές δυνάμεις και 100.000 άνδρες για τις χερσαίες επιχειρήσεις. Ήταν η μεγαλύτερη αεροναυτική επιχείρηση μετά το Γκουανταλκανάλ. Αντίθετα οι Ιάπωνες, όπως είδαμε, δεν δέσμευσαν πολυάριθμες δυνάμεις στην περιοχή. Γεγονός πάντως είναι ότι λίγους μήνες αργότερα τα αμερικανικά βομβαρδιστικά άρχισαν να επιχειρούν από τις Αλεούτιες, καταφέροντας σοβαρά πλήγματα στις ιαπωνικές νήσους και απειλώντας τη μεγάλη βάση του Παραμουσίρο στις Κουρίλες. Τον Απρίλιο του 1943 ο Γιαμαμότο απογύμνωσε τα αεροπλανοφόρα από τα αεροπλάνα τους, τα οποία εστάλησαν μαζί με αεροπλάνα της αεροπορίας (συνολικά 350 περίπου) σε αεροδρόμια της Ραμπαούλ. Από εκεί ξεκίνησαν μια σειρά επιδρομών εναντίον των συμμαχικών πλοίων στο σύμπλεγμα του Σολομώντος και στη Νέα Γουινέα. Τα αποτελέσματα αυτών των επιδρομών δεν ήταν θεαματικά, ούτε σε επιτυχίες ούτε σε απώλειες. Λίγες ημέρες αργότερα ο Γιαμαμότο ξαναέστειλε τα αεροπλάνα του ναυτικού στα αεροπλανοφόρα. Στις 18 Απριλίου ο ίδιος σκοτώθηκε όταν το αεροπλάνο στο οποίο επέβαινε καταρρίφθηκε από ένα P-38 στα βόρεια των νήσων του Σολομώντος. Τον διαδέχθηκε ο ναύαρχος Κόνγκα. Οι Καταλήψεις των Αεροδρομίων και οι Εχθροπραξίες στη Θάλασσα Στα τέλη του Ιουνίου 1943 ο Χάλσεϊ και ο Μακ 'ρθουρ συνέχισαν την επιθετική τους τακτική. O πρώτος μέσα από το σύμπλεγμα του Σολομώντος προς τη Νέα Γεωργία και ο δεύτερος προς τις νήσους Τρομπριάντ μεταξύ Νέας Γουινέας και νήσων Σολομώντος και προς τον κόλπο Νασάου στο βορειοανατολικό άκρο της Νέας Γουινέας, απέναντι σχεδόν από τη Νέα Βρετανία. Μέχρι τις αρχές του 1944 οι δύο δυνάμεις κρούσης των Αμερικανών θα προχωρούσαν αργά αλλά σταθερά, μα και ανεξάρτητα η μία από την άλλη. Βασικός σκοπός και των δύο ήταν η εξουδετέρωση της μεγάλης βάσης της Ραμπαούλ στη νήσο Νέα Βρετανία. Κάθε αποβατική επιχείρηση είχε κύριο σκοπό την κατάληψη του τοπικού αεροδρομίου ή ενός χώρου ο οποίος θα μπορούσε να μετατραπεί εύκολα σε αεροδρόμιο. M_ αυτόν τον τρόπο τα ιαπωνικά αεροπλάνα αποστερούνταν από τις προωθημένες βάσεις τους, οι οποίες ταυτόχρονα γίνονταν προωθημένες βάσεις για τους Αμερικανούς και χρησιμοποιούνταν για τις επιδρομές εναντίον της Ραμπαούλ. H απόβαση στη Μούντα, στη Νέα Γεωργία, εξελίχθηκε στη ναυμαχία του κόλπου της Κούλα στις 6 Ιουλίου, την πρώτη από μία σειρά ναυμαχιών κατά τις οποίες επανενεργοποιήθηκε το Τόκιο Εξπρές. O υποναύαρχος Ακιγιάμα με επτά αντιτορπιλικά βρέθηκε αντιμέτωπος με τη δύναμη του υποναυάρχου Έινσγουορθ, τα ελαφρά καταδρομικά Χονολουλού, Ελένα, Σαιντ Λούις και τέσσερα αντιτορπιλικά. Στην ανταλλαγή πυρών και τορπιλών από απόσταση τριών μιλίων, η οποία επακολούθησε, βυθίστηκαν δύο ιαπωνικά αντιτορπιλικά και μεταξύ των νεκρών ήταν και ο Ακιγιάμα. Οι Αμερικανοί έχασαν το Έλενα. Στη συνέχεια όμως τα ιαπωνικά αντιτορπιλικά κατόρθωσαν να αποβιβάσουν στην ακτή τους άνδρες τους οποίους μετέφεραν. Έξι νύχτες αργότερα έξω από τη νήσο Κολομπανγκάρα το ίδιο σκηνικό επαναλήφθηκε. O υποναύαρχος Ιζάκι με το ελαφρύ καταδρομικό Ζίντσου και πέντε αντιτορπιλικά αντιμετώπισε τον Έινσγουορθ με τα Χονολουλού, Σαιντ Λούις, Λίντερ (νεοζηλανδικό) και δέκα αντιτορπιλικά. H ανταλλαγή πυρών ξεκίνησε από απόσταση πέντε μιλίων. Το Ζίντσου, όπως και τρία αντιτορπιλικά, βυθίστηκε παίρνοντας μαζί του και τον Ιζάκι. Οι Αμερικανοί έχασαν ένα αντιτορπιλικό, αλλά όλα τα καταδρομικά τους έπαθαν σοβαρές ζημιές από τις φοβερές ιαπωνικές τορπίλες. Και πάλι τα ιαπωνικά στρατεύματα αποβιβάστηκαν. Τη νύχτα της 6ης προς 7η Αυγούστου ο αντιπλοίαρχος Μουσμπράγκερ με έξι αντιτορπιλικά ενεπλάκη με τέσσερα ιαπωνικά αντιτορπιλικά στον κόλπο Βέλα. Χρησιμοποιώντας τις τορπίλες τους οι Αμερικανοί βύθισαν τρία από τα εχθρικά πολεμικά. H επομένη απόβαση ήταν στη Βέλα Λαβέλα τον Αύγουστο. Κατά την εξέλιξή της εντάθηκαν οι σφοδρές συγκρούσεις, οι οποίες μαίνονταν για πολλούς μήνες στα αβαθή ύδατα και τους στενούς διαύλους του συμπλέγματος του Σολομώντος. Αεροπλάνα, αντιτορπιλικά, τορπιλάκατοι, αποβατικά σκάφη, βοηθητικά πλοία, υποβρύχια και από τις δύο πλευρές προσπαθούσαν να πλήξουν με κάθε τρόπο τον εχθρό, αντιμετωπίζοντας ταυτόχρονα τις χείριστες συνθήκες κλίματος και διαβίωσης. Τελικά οι Ιάπωνες εκκένωσαν τη νήσο βυθίζοντας ένα και καταστρέφοντας άλλα δύο αμερικανικά αντιτορπιλικά. Στη 1 Νοεμβρίου οι Αμερικανοί εισέβαλαν με πεζοναύτες και αλεξιπτωτιστές στη βορειότερη νήσο του συμπλέγματος του Σολομώντος, το Μπουγκαινβίλ. Οι Ιάπωνες ανέμεναν εισβολή μεγάλης κλίμακας αλλά οι Αμερικανοί επιθυμούσαν απλώς την κατάληψη εδαφικής περιοχής, όπου θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένα πρόχειρο αεροδρόμιο. Από αυτό θα επιχειρούσαν τα καταδιωκτικά, τα οποία εκάλυπταν τους αεροπορικούς βομβαρδισμούς της Ραμπαούλ. H αντίδραση των ιαπωνικών χερσαίων δυνάμεων ήταν σπασμωδική, αλλά το ναυτικό αντέδρασε καλύτερα. O υποναύαρχος Ομόρι απέπλευσε από τη Ραμπαούλ επικεφαλής δύο βαρέων καταδρομικών (Μιόκο και Χαγκούρο), δύο ελαφρών καταδρομικών (Αγκάνο και Σεντάι) και έξι αντιτορπιλικών. Προορισμός του ήταν ο κόλπος Εμπρές Αογκούστα όπου είχαν αποβιβαστεί οι Αμερικανοί. Τη νύχτα της 2ας Νοεμβρίου αναχαιτίσθηκε από τον υποναύαρχο Μέριλ επικεφαλής των μεγάλων ελαφρών καταδρομικών Μονπελιέ, Κλίβελαντ, Κολούμπια, Ντένβερ και οκτώ αντιτορπιλικών. Χωρίς σοβαρές απώλειες τα αμερικανικά πλοία βύθισαν το Σεντάι και ένα αντιτορπιλικό και ανάγκασαν τον Ομόρι να υποχωρήσει. Το επόμενο πρωί 100 ιαπωνικά αεροπλάνα από τη Ραμπαούλ επιτέθηκαν στα πλοία του Μέριλ αλλά χωρίς επιτυχία. Οι Επιθέσεις εναντίον της Ραμπαούλ O Κόγκα θορυβημένος από την απόβαση στο Μπουγκενβίλ, έστειλε επτά βαρέα καταδρομικά και άλλα πολεμικά από τη νήσο Τρουκ στη Ραμπαούλ. H απάντηση του Χάλσεϊ ήταν με τρόπο σχετικά ξεχασμένο εκείνη την περίοδο. Αεροπορική επιδρομή από αεροπλανοφόρα. Από το Σαρατόγκα και το Πρίνσετον στις 5 Νοεμβρίου απογειώθηκαν 97 αεροσκάφη και αιφνιδίασαν τους Ιάπωνες στη Ραμπαούλ, βυθίζοντας έξι καταδρομικά και δύο αντιτορπιλικά. Λίγες ημέρες αργότερα ακολούθησαν και άλλες αεροπορικές επιδρομές από τα αμερικανικά αεροπλανοφόρα εναντίον της Ραμπαούλ, προξενώντας και άλλες καταστροφές. Οι Ιάπωνες προσπάθησαν να αντιδράσουν με επιδρομή εκατό αεροπλάνων εναντίον του αεροπλανοφόρου Έσεξ αλλά απέτυχαν. Έχασαν περισσότερα από τριάντα αεροπλάνα και δεν έπληξαν ούτε μία φορά το στόχο τους. Τα ιαπωνικά αεροπλάνα εστάλησαν μόνιμα πλέον στα αεροπλανοφόρα, και σύντομα στη Ραμπαούλ δεν υπήρχαν αεροπλάνα αλλά ούτε και πλοία πολεμικά ή φορτηγά. Έτσι το μέρος αυτό -κάποτε μία μεγάλη και ισχυρή βάση- μετατράπηκε σε απομονωμένο πολιορκημένο φρούριο. Το _Τόκιο Εξπρές_ ίσως ήταν η πιο επιτυχημένη μονάδα των ιαπωνικών δυνάμεων στον Ειρηνικό. Συνεπώς και για την εκκένωση του Μπουγκενβίλ ανέλαβε αυτό την ευθύνη, απαγκιστρώνοντας όσους στρατιώτες μπορούσαν να χωρέσουν στα αντιτορπιλικά. H επιχείρηση αυτή δεν ήταν χωρίς απώλειες όμως. Τη νύχτα της 25ης Νοεμβρίου 1943 τα ιαπωνικά πλοία δέχθηκαν επίθεση από την 23η Μοίρα Αντιτορπιλικών των Αμερικανών υπό τον πλοίαρχο A. Μπερκ. Οι Ιάπωνες έχασαν τρία αντιτορπιλικά και οι Αμερικανοί κανένα. Μία καθαρή αμερικανική νίκη η οποία έδειχνε ότι και στις νυχτερινές συμπλοκές οι Αμερικανοί άρχιζαν να αποκτούν υπεροχή. H Ραμπαούλ δεχόταν τώρα συνεχείς βομβαρδισμούς από αέρα και θάλασσα ενώ οι νησίδες στη γύρω θαλάσσια περιοχή καταλαμβάνονταν η μία μετά την άλλη από τις δυνάμεις του Χάλσεϊ. O Μακ 'ρθουρ συναντούσε σαφώς μικρότερη αντίσταση απ_ ό,τι ο Χάλσεϊ, του οποίου η δύναμη εθεωρείτο ως η πλέον επικίνδυνη από τους Ιάπωνες. Είναι γεγονός όμως ότι ούτε απευθείας βοήθεια είχε από το Αμερικανικό Ναυτικό εκτός από τα πλοία, τα οποία είχε άμεσα υπό τις διαταγές του. Το Σεπτέμβριο του 1943 οι αμφίβιες δυνάμεις του Μακ 'ρθουρ κρίθηκαν επαρκείς για μία τολμηρή αποβατική επιχείρηση στο Λαέ, στον κόλπο Χουόν της Νέας Γουινέας, η οποία στέφθηκε από απόλυτη επιτυχία. Στη συνέχεια και μέχρι τις αρχές του 1944 οι δυνάμεις του Μακ 'ρθουρ με συνεχείς τολμηρές αμφίβιες επιχειρήσεις κατέλαβαν τις νήσους του Σολομώντος, και το Δεκέμβριο άνδρες του Μακ 'ρθουρ αποβιβάστηκαν στη Νέα Βρετανία και σε νησίδες γύρω απ_ αυτή, ενώ σύντομα κατόρθωσαν να ελέγχουν τα στενά Βιτιάζ και Ντάμπιερ, αφήνοντας πίσω το σύμπλεγμα του Σολομώντος. Τον Ιανουάριο διασχίζοντας τη θάλασσα του Βίσμαρκ, αμερικανοί πεζοναύτες πατούσαν το πόδι τους στις νήσους Αντμίραλτις. ΛΕΖΑΝΤΕΣ Το ταχύ θωρηκτό Κιρίσιμα, κλάσης Κόνγκο, το 1937. Το αντιτορπιλικό Αματσουκάζε, εκπρόσωπος της νέας κλάσης Καγκέρο. Το βαρύ καταδρομικό Ινδιανάπολις. Τορπιλίστηκε από το ιαπωνικό υποβρύχιο I-58 και βυθίστηκε στις 30 Ιουλίου 1945 με την απώλεια 883 ανδρών. Τα αντιτορπιλικά του _Τόκιο Εξπρές_ έπαιξαν σημαντικό ρόλο στις επιχειρήσεις. Το θωρηκτό Νότιος Ντακότα κάτω από επίθεση από αεροσκάφος Νακατζίμα _Κάιτ_. Μια μικρή νίκη για τον Ναύαρχο Τανάκα. Το καταδρομικό Νέα Ορλεάνη, αφού έχει χάσει την πλώρη του. Το αεροπλανοφόρο Εντερπράιζ στη διάρκεια της ναυμαχίας της Σάντα Κρουζ. Ναυάγιο ιαπωνικού μεταγωγικού στις ακτές του Γκουανταλκανάλ. O ανεφοδιασμός των δυνάμεων απόβασης υπήρξε ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα των επιχειρήσεων. Απόβαση Αμερικανών και Νεοζηλανδών στα Γκριν 'ιλαντς το Φεβρουάριο του 1944. Στη διάρκεια των επιχειρήσεων στο Γκουανταλκανάλ στις 15 Σεπτεμβρίου 1942 το αεροπλανοφόρο Γουόσπ χτυπήθηκε από δύο τορπίλες. Στη φωτογραφία, ενώ το αεροπλανοφόρο καίγεται, ένα δεύτερο υποβρύχιο που σκόπευε το θωρηκτό Βόρειος Καρολίνα αλλά έπληξε το αντιτορπιλικό Ομπράιαν. Στη ναυμαχία της Σάντα Κρουζ το Εντερπράιζ δέχτηκε την επίθεση 44 ιαπωνικών αεροσκαφών. Στη φωτογραφία το τρίτο πλήγμα που δέχθηκε το αεροπλάνο είχε αποτέλεσμα δύο SBD να εκτιναχθούν από το κατάστρωμα. Το τέλος του Χόρνετ που ήλθε μετά από δύο διαδοχικές επιθέσεις και τον τορπιλισμό του από ιαπωνικά αντιτορπιλικά. Τα αεροπλανοφόρα Ζούιχο και Ριούχο προέρχονταν αντίστοιχα από μετασκευές πετρελαιοφόρου και πλοίου υποστηρίξεως υποβρυχίων.