roundcorner.gif (262 bytes)  

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 1997




ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 1997

Επιμέλεια: Δημήτρης Θ. Στεργίου, Ηλίας Νταλούμης
Κείμενα: H. Νταλούμης

1. 21 Σεπτεμβρίου 1951, «Αεροπορική Βάσις Ελευσίνος». Το πέρασμα της
Ελληνικής Αεροπορίας στην εποχή των jet. Το πρώτο Lockheed T-33A-1-LO
Shooting Star 50-435/TR-435, όπως ονομαζόταν κατά την επίσημη αμερικανική
ονοματολογία, έχει μόλις φθάσει. Σε λίγο θα ενταχθεί στην «Εκπαιδευτική
Μοίρα Αεριωθουμένων». Το εν λόγω αεροπλάνο κατασκευάστηκε στο εργοστάσιο
της Lockheed στο Burbank της Καλιφόρνιας και ανήκε σε μια σειρά 135 όμοιων
αεροπλάνων που είχαν αριθμούς από 50-320 έως και 50-454. Από την ίδια σειρά
φαίνεται να παραδόθηκαν στην Ελληνική Αεροπορία και τα 50-434/TR-434 (ήλθε
μαζί) και το 50-430/TR-430. Η ονομασία που τελικώς επικράτησε για το
συγκεκριμένο τύπο είναι: Lockheed T-33A Silver Star.
(Αρχείο αδελφών Μεγαλοκονόμου).

2. Το Curtiss SB2C-5 Helldiver με αριθμό 89453 είναι ένα από τα 12
τελευταία που κατασκευάστηκαν. Η παραγωγή των υπολοίπων της σειράς του
διακόπηκε λόγω της συνθηκολόγησης της Ιαπωνίας. Η θητεία του στο
Αμερικανικό Ναυτικό δεν ξεπέρασε τη διετία, στην Ελληνική Αεροπορία
παραδόθηκε μαζί με άλλα 35 τον Αύγουστο του 1949 και εντάχθηκε στην «336
Μοίρα Ελαφρού Βομβαρδισμού» . Κατά τα άλλα το 89453 φέρει όλα τα
χαρακτηριστικά που είχαν τα ελληνικά Curtiss SB2C-5 Helldiver βαμμένα με το
σχεδόν μαύρο FS15042 και με τα τρία τελευταία ψηφία του αριθμού σειράς στις
κάτω επιφάνειες κάθε ημιπτέρυγας να διαβάζονται από μπροστά για τη δεξιά
και από πίσω για την αριστερή. Τα Helldiver αποσύρθηκαν τον Ιούνιο του
1953.
(Αρχείο H. Νταλούμη)

3. Το Airco de Havilland D.H.9 με αριθμό E8991 κατασκευάστηκε στο
εργοστάσιο της Aircraft Manufacturing Co. (το πλήρες όνομα της Airco) στο
Hendon το καλοκαίρι του 1918. Έφερε κινητήρα Siddeley Puma των 230hp και
αποτελούσε μέρος της παραγγελίας 35a/418/C.296 της RAF για 66 όμοια
αεροσκάφη. Σύμφωνα με βρετανικές πηγές παραδόθηκε στο λιμάνι του Λονδίνου,
συσκευασμένο σε κιβώτιο, στις 19 Σεπτεμβρίου 1918. Έφθασε στο Μούδρο,
συναρμολογήθηκε και ήταν έτοιμο για πτήσεις στις 3 Οκτωβρίου της ίδιας
χρονιάς. Ελληνικές πηγές αναφέρουν ότι το Ε8991 δωρήθηκε από τους Βρετανούς
στον Αντιπλοίαρχο Αριστείδη Μωραϊτίνη. Η φωτογραφία τραβήχθηκε στο Μούδρο
στις 21 Ιανουαρίου 1919, μετά το θάνατο του Μωραϊτίνη. Το αεροπλάνο φέρει
ελληνικά εθνόσημα. Αναφέρεται ως «λευκόν», αν και πιθανότατα είναι
«aluminium dope».
(Αρχείο H. Νταλούμη)

4. Η φωτογραφία του Breguet 14 B.2 με αριθμό 3830 είναι τραβηγμένη στη
Μικρά Ασία. Δε γνωρίζουμε πότε και πού, αλλά γνωρίζουμε ότι το εν λόγω
αεροπλάνο στις 8 Ιουνίου 1920 ανήκε στη Γ‹ Μοίρα Αεροπλάνων της Αεροπορικής
Υπηρεσίας Στρατού. Την ημέρα εκείνη απογειώθηκε από το Οδεμήσιο με χειριστή
τον Υπολοχαγό Πέτρο Οικονομάκο και παρατηρητή τον Ανθυπολοχαγό Δημήτριο
Παπαναστασίου, πραγματοποίησε αναγνώριση και βομβαρδισμό στο νότιο τμήμα
του μετώπου ανάμεσα στο Παζάρ-γερέ και το Ναζλί. Ο Οικονομάκος ήταν τότε
Διοικητής της Γ‹ Μοίρας. Την περίοδο 1937-1941 υπήρξε Υποπτέραρχος και
Υπουργός Αεροπορίας. Ο Παπαναστασίου σκοτώθηκε όντας Ταγματάρχης, στη
Λαμία, στις 27.4.1930, με ένα Breguet 19. (Αρχείο Η.Νταλούμη)

5. Αεροδρόμιο Δεκέλειας, καλοκαίρι του 1947. Η φωτογραφία δείχνει να είναι
παρμένη από τον Πύργο Ελέγχου, τον ίδιον που υπάρχει και σήμερα, κατά τη
διάρκεια άσκησης πυρασφάλειας. Τα δύο de Havilland D.H.82A Tiger Moth και
τα δύο Airspeed AS.10 Oxford Mk III που εικονίζονται φέρουν παραλλαγή που
θα πρέπει να ήταν στις πάνω πλευρές σκούρο πράσινο με σκούρο γεώδες. Για
τις κάτω μάλλον ακολουθούσαν και εδώ την πρακτική της RAF, κίτρινο για τα
Tiger Moth και για τα Oxford. Τα μόνα στοιχεία που διακρίνονται είναι
ολόκληρος ο αριθμός του δεξιού Tiger Moth, είναι PG-633. Στο αριστερό Tiger
Moth διακρίνονται μόνο τα στοιχεία PG-62. Λείπει δηλαδή το τελευταίο ψηφίο.
Και τα δύο πάντως ανήκουν σε μια ομάδα 8 Tiger Moth που είχαν παραχωρηθεί
στην Αεροπορία. Οι κουκούλες στα πίσω cockpit χρησιμοποιούνται για πτήσεις
με όργανα.
(Αρχείο αδελφών Μεγαλοκονόμου)

6. Τα Β253 και Β256 ήταν δύο από τα δώδεκα Bristol Blenheim Mk IV που
διέθετε η Αεροπορία ενταγμένα στην «32η Μοίρα Βομβαρδισμού». Η φωτογραφία
έχει τραβηχθεί το 1940, οπωσδήποτε πριν από τις 28 Οκτωβρίου. Δε γνωρίζουμε
ούτε πότε ακριβώς ούτε σε ποιο αεροδρόμιο. Η 32η ΜΒ στάθμευε αρχικά στη
Λάρισα. Στις 3 Ιουνίου του 1940 μεταστάθμευσε στη Νέα Αγχίαλο και στις 28
Αυγούστου στον Αμπελώνα ή Καζακλάρ όπως λεγόταν τότε. Τα αεροσκάφη αυτά
έφεραν πολύ μικρά εθνόσημα στις κάτω πτερυγικές επιφάνειες. Επίσης άξιο
παρατήρησης είναι ότι το σχέδιο της παραλλαγής είναι διαφορετικό στα δύο
αεροπλάνα. Δε γνωρίζουμε την τύχη του Β253. Το B256 αυτό καταρρίφθηκε στις
27 Νοεμβρίου του 1940, μάλλον από αντιαεροπορικά, ενώ ήταν σε αποστολή
βομβαρδισμού στην περιοχή του Πόγραδετς-Λιν-Ελμπασάν. Ο Ανθυποσμηναγός
Αλέξανδρος Μαλάκης, χειριστής, ο Αρχισμηνίας Αστέριος Λιάπης, βομβαρδιστής,
και ο Αρχισμηνίας Χριστόδουλος Φιλιππίδης, πολυβολητής, θεωρήθηκαν αρχικά
αγνοούμενοι και αργότερα νεκροί. Αυτό έγινε επειδή το Β256 είχε πέσει σε
εχθρικό έδαφος και δεν υπήρχαν μαρτυρίες.
(Αρχείο αδελφών Μεγαλοκονόμου)

7. Το πρώτο Ακροβατικό Σμήνος της Ελληνικής Αεροπορίας ήταν δημιούργημα του
Σμηναγού Κωνσταντίνου Κόκκα, Διοικητή (την περίοδο 1953-55) της 337 Μοίρας
Διώξης-Βομβαρδισμού. Αν και αναφερόταν με πολλά ονόματα, στην
πραγματικότητα υπήρξε "αβάπτιστο"(!), αφού ποτέ δεν πήρε επίσημη ονομασία.
Τα τέσσερα Republic F-84G Thunderjet που χρησιμοποιούσε δεν ήταν ούτε
ειδικά διασκευασμένα ούτε αποτελούσαν χωριστή μονάδα. Μόλις το 1958,
τελευταία χρονιά του Σμήνους, τα έβαψαν με το γνωστό σκούρο κυανό χρώμα (FS
15050). Δυστυχώς δε γνωρίζουμε ημερομηνία και τόπο επίδειξης, πάντως
γνωρίζουμε ότι στο αεροπλάνο που προηγείται είναι ο Σμηναγός Ιωάννης
Στυλιανάκης. Πάνω αριστερά όπως βλέπουμε τη φωτογραφία είναι ο Σμηναγός
Δημήτριος Δαμάσκος. Στην άλλη πλευρά ο Υποσμηναγός Εμμανουήλ
Παπαδημητρόπουλος, ενώ το σχηματισμό κλείνει ο Ανθυποσμηναγός Σταύρος
Φιρφιλιώνης.
(Αρχείο αδελφών Μεγαλοκονόμου)

8. Η ιστορία του Ansaldo A-1 Balilla στην Ελληνική Αεροπορία είναι από τις
πιο απίθανες. Τα αεροπλάνα αυτά —υπόλοιπα του Α‹ Παγκ. Πολέμου— που
προορίζονταν για το Στρατό του Κεμάλ, κατασχέθηκαν, όταν το καταδρομικό
«ΕΛΛΗ» έκανε νηοψία στο πλοίο που τα μετέφερε. Δεν πέταξαν ποτέ
επιχειρησιακά, έδρα τους ήταν το Τατόι, με τη Ναυτική Αεροπορική Υπηρεσία.
Οι έμπειροι χειριστές της τα χρησιμοποιούσαν ως αεροπλάνα αναψυχής και
επίδειξης ικανοτήτων! Οι Ιταλοί συνήθιζαν να βάφουν τις κάτω πτερυγικές
επιφάνειες με τα χρώματα της σημαίας τους (πράσινο, λευκό, κόκκινο). Στη
ΝΑΥ άφησαν το κεντρικό τμήμα όπως ήταν και έβαψαν τις άκρες με κυανό. Το
1923 εγκαταλείφθηκαν επειδή δεν υπήρχαν ανταλλακτικά. Σε δεύτερο πλάνο
διακρίνεται ένα Avro 504K.
(Αρχείο H. Νταλούμη)

9. Κατά το φωτογράφο η ημερομηνία είναι η 7η Δεκεμβρίου 1959 και ο τόπος η
Ελευσίνα. Καμία αντίρρηση για το δεύτερο, το πρώτο όμως δημιουργεί πολλά
ερωτηματικά. Σύμφωνα με τα αρχεία της Αεροπορίας την εποχή εκείνη τη δύναμη
του «357 Σμήνους Ελικοπτέρων» αποτελούσαν 5 ελικόπτερα Sikorsky UH-19B
Chickasaw. Το εικονιζόμενο όμως είναι Sikorsky UH-19D-4-SI Chickasaw με
αριθμό παραγωγής 56-4277, που παραλήφθηκε μερικά χρόνια αργότερα! Αιτία της
φωτογράφισης θα πρέπει να ήταν κάποια επίδειξη των αποστολών και των
δυνατοτήτων τους, που θα πρέπει να εξελίχθηκε ικανοποιητικά... αν κρίνουμε
από το χαμόγελο του «διασωθέντα»...
(Αρχείο αδελφών Μεγαλοκονόμου)

10. Η 33η Μοίρα Βομβαρδισμού ως τις 3 Οκτωβρίου 1940 έδρευε στην Ελευσίνα.
Τότε μεταστάθμευσε στη Νέα Αγχίαλο. Η φωτογραφία, σαφέστατα «στημένη»,
πρέπει να έχει τραβηχθεί την άνοιξη του 1940. Οπωσδήποτε πληροφοριακή,
απεικονίζει τη μορφή των ελληνικών αεροδρομίων της εποχής και τον τρόπο
ανεφοδιασμού σε καύσιμο (χειροκίνητες αντλίες και βαρέλια!). Τέλος, μας
δείχνει καθαρά πώς ήταν βαμμένα τα ελληνικά Fairey Battle B.I (Β271 έως και
Β282). Σκούρο Πράσινο με σκούρο Γεώδες πάνω και μαύρο κάτω ακριβώς όπως και
της RAF. Οι αριθμοί στο αριστερό φτερό διαβάζονταν από πίσω και δυστυχώς δε
διακρίνονται σε κανένα από τα τρία αεροσκάφη.
(Αρχείο αδελφών Μεγαλοκονόμου)

11. Τανάγρα, 114 Π.Μ., Ιούνιος 1969. Μόλις έχουν φθάσει δύο νέα αεροπλάνα.
Νέα βέβαια αλλά καθόλου καινούρια, αφού ανήκαν σε άλλον ιδιοκτήτη. Το
Convair TF-102A-40-CO Delta Dagger με αριθμό 56-2326/0-62326, έφθασε μαζί
με το 56-2327 προκειμένου να εκπαιδευθούν οι χειριστές της «342 Μοίρας
Κρούσης». Τότε άφησε τα Republic F-84F Thunderstreak που είχε για να πάρει
Convair F-102A Delta Dagger και την ονομασία που έχει ως σήμερα: 342 Μοίρα
Παντός Καιρού. Το αεροπλάνο είναι βαμμένο ολόκληρο με το φαιό FS16473
γνωστό και Aerospace Defence Command ή ADC gray. Οι εισαγωγές είναι άβαφες,
μεταλλικές και το ρύγχος αυτό που φαίνεται: μαύρο. H Ελληνική Αεροπορία
απόκτησε συνολικά τέσσερα TF-102A που έφεραν τον ίδιο οπλισμό με τα
μονοθέσια «αδέλφια» τους αλλά υστερούσαν σε ταχύτητα.
(Αρχείο H. Νταλούμη)

12. Είχαν αριθμούς από Ν21 έως και Ν32, ανήκαν στη12η Μοίρα Ναυτικής
Συνεργασίας και ήταν τα πιο σύγχρονα υδροπλάνα που διέθετε το 1940 η
Ελληνική Αεροπορία. Τα Dornier Do 22 kg που εδώ εικονίζονται στη βάση τους,
στο Ναύσταθμο της Σαλαμίνας, είχαν μια μάλλον παράξενη ιστορία. Αγοράσθηκαν
από τη Γερμανία για να υπερασπίσθουν την Ελλάδα από τον Αξονα... Στις αρχές
του 1941 σε κάποια από αυτά τοποθετήθηκαν τροχοί και κωδικοί που άρχιζαν
από Σ81. Εντάχθηκαν στη 2η Μοίρα Παρατηρήσεως βαμμένα με σκούρο πράσινο και
σκούρο γεώδες πάνω και ανοικτό θαλασσί κάτω. Στάλθηκαν στα Γιάννενα για να
κάνουν αναγνωρίσεις και —όπως βεβαιώνει ο Σμήναρχος ε.α. Ιωάννης
Αραμπατζής, διοικητής της 12ης ΜΝΣ— πέταξαν μόνο μία τέτοια αποστολή χωρίς
ιδιαίτερη επιτυχία. Οι μετασκευές σταμάτησαν και άρχισαν από την
αντίστροφη, χωρίς να ολοκληρωθούν λόγω γερμανικής επίθεσης. Αναφέρεται ότι
ένα ελληνικό Do 22 kg διέφυγε στην Αίγυπτο τον Απρίλιο του 1941. Αλλα
στοιχεία δεν είναι γνωστά.
(Αρχείο H. Νταλούμη)

13. Το Avro 621 Tutor υπήρξε ένα πολύ καλό αεροπλάνο που θα έμενε στην
ιστορία, αν δεν είχε την ατυχία να συνυπάρξει με ένα κάπως καλύτερο. Το de
Havilland D.H. 82A Tiger Moth. Η Αεροπορία τα παρέλαβε το 1936 και τα
χρησιμοποίησε ως και τον Απρίλιο του 1941. Τα Avro 621 Tutor έφεραν
κωδικούς Ε.61 έως και Ε.80. Η φωτογραφία είναι βγαλμένη το 1936, στη Λαμία,
κατά τη διάρκεια του «Αεροπορικού Γύρου της Ελλάδος». Στο βάθος δεξιά τα
αεροπλάνο που διακρίνεται είναι ένας ακόμη διαγωνιζόμενος, ένα Junkers Ju
52 της Deutcshe Lufthansa.
(Αρχείο H. Νταλούμη)

14. Το Gloster Mars VI Nighthawk υπήρξε ένα εξαιρετικό αεροπλάνο που
μονίμως «έχανε το τρένο»... Παραγγέλθηκαν την άνοιξη του 1922 αλλά δεν
έφθασαν παρά τον Ιανουάριο του 1923, όταν είχε πια τελειώσει οικτρά η
Μικρασιατική Εκστρατεία. Αποτέλεσαν την «Ε‹ Μοίρα Αεροπλάνων», με την
προσωνυμία «Μοίρα Θανάτου», της Αεροπορικής Υπηρεσίας Στρατού. Βρετανικές
πηγές αναφέρουν ότι παραγγέλθηκαν 25. Ελληνικές πηγές όμως βεβαιώνουν την
παραλαβή μόνο 13. Και οι δύο είναι σωστές καθώς η παραγγελία δεν
ολοκληρώθηκε ποτέ. Αρχικά ήταν βαμμένα με aluminium dope και έφεραν
κωδικούς 1-13. Αργότερα το χρώμα τους έγινε πράσινο-χακί και οι αριθμοί
τους άρχιζαν από Δ81.
Διαγράφθηκαν από τη δύναμη της Αεροπορίας το 1939 !
(Αρχείο H. Νταλούμη)

15. «Ελληνική Φλόγα» ήταν η ονομασία του δεύτερου ελληνικού Ακροβατικού
Σμήνους. Με το όνομα αυτό —πιο σωστά με το αντίστοιχο αγγλικό «Ηellenic
Flame»— έγινε διάσημο σε ολόκληρη την Ευρώπη. Γέννημα της 341 Μοίρας
Αναχαίτισης Ημέρας, είχε επικεφαλής πρώτα το Σμηναγό Ηλία Τσαμουσόπουλο και
αργότερα το Σμηναγό Ανδρέα Φραγκοπανάγο. Το αποτελούσαν επτά North American
F-86E(M) Sabre βαμμένα εντυπωσιακά. Κυανό FS25102 με λευκό FS17875 πάνω και
πορτοκαλί FS 12197 κάτω. Εδώ είναι στο Spangdahlem της Γερμανίας τον Μάιο
του 1962. Τα αεροπλάνα είναι εννέα. Επτά τα κανονικά και δύο εφεδρικά. Τα
τρία πρώτα, από Δ προς Α, είναι τα 19202/202, 19382/382 και 19347/347.
(Αρχείο H. Νταλούμη)