roundcorner.gif (262 bytes)  

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΥΕΛΠΙΔΩN



170 ΧΡΟΝΙΑ ΦΥΤΩΡΙΟ ΗΓΗΤΟΡΩΝ


Επιμέλεια αφιερώματος: Ηλίας Καπετανάκης, Φαίδων Γ. Καραϊωσηφίδης
Φωτογραφίες: Aρχείο ΣΣE, Σπίνος Nικήτας, Φ.Γ.K.

Η Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων είναι ίσως η αυθεντικότερη ιστορική απεικόνιση του νεοελληνικού κράτους καθώς παρακολουθεί βήμα-βήμα όλη του την πορεία, το βαρόμετρο των επιτευγμάτων του αλλά και των προβλημάτων και των αποτυχιών του. Το συνειδητοποιεί κανείς τώρα που το δημιούργημα του Ιωάννη Καποδίστρια συμπληρώνει σε λίγους μήνες 170 ολόκληρα χρόνια ζωής προσφέροντας στο έθνος χιλιάδες αξιωματικούς που είτε οδήγησαν σε δύσκολα χρόνια τις ένοπλες δυνάμεις του, είτε θυσιάστηκαν για τα κυριαρχικά του δικαιώματα. Δε σταματά όμως στις πολεμικές δραστηριότητες ο καταλυτικός της ρόλος στην ελληνική κοινωνία. Αρκεί μόνο να σκεφθεί κανείς ότι η συντριπτική πλειοψηφία του ανδρικού πληθυσμού αυτής της χώρας πέρασε και περνά στην πιο κρίσιμη φάση της ζωής του από κάποιες στρατιωτικές μονάδες για να εκπληρώσει τη θητεία του και τίθεται υπό τις διαταγές κάποιου αξιωματικού, που επιδρά στον ένα ή στον άλλο βαθμό στις κατοπινές του επιλογές και στο χαρακτήρα του.

Από το 1828 στο Ναύπλιο, ύστερα το 1834 στην Αίγινα, το 1837 στον Πειραιά, το 1894 στην Αθήνα και τέλος σήμερα στις εγκαταστάσεις κοντά στον όρμο της Βάρης, στις νότιες υπώρειες του Υμηττού, σε έκταση 4.310 στρεμμάτων η Σχολή Ευελπίδων ανέδειξε 16.420 αξιωματικούς. Τόσο στους Βαλκανικούς Πολέμους όσο και στον πόλεμο του 1940 έλαβαν μέρος και διακρίθηκαν όχι μόνο οι απόφοιτοι, αλλά και οι ευέλπιδες. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το γεγονός, άγνωστο στον πολύ κόσμο, ότι από τη Σχολή Ευελπίδων δόθηκε το εναρκτήριο λάκτισμα της Εθνικής Αντίστασης. Στις 24 Απριλίου 1941 οι ευέλπιδες της πρώτης τάξης αρνήθηκαν να παραδοθούν στους Γερμανούς κατακτητές, πήραν τη σημαία και τα όπλα τους, αναχώρησαν για την Πελοπόννησο, από εκεί πέρασαν στην Κρήτη και συμμετείχαν στην αποφασιστικής σημασίας για την εξέλιξη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου Μάχη της Κρήτης.
Όταν συνήθως σήμερα αναφερόμαστε στους αξιωματικούς του Στρατού Ξηράς και το έργο τους, ξεχνάμε το πιο σημαντικό, το φυτώριο στο οποίο καλλιεργούνται και το ίδιο συμβαίνει και με τις άλλες παραγωγικές σχολές των ενόπλων δυνάμεων. Σπανίως έρχεται στο προσκήνιο της δημοσιότητας η Σχολή Ευελπίδων με την τεράστια κοινωνική προσφορά αλλά και με το πολυδιάστατο εκπαιδευτικό έργο. Μόνο φευγαλέες εικόνες σε καμιά ορκωμοσία, όταν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ή ο υπουργός Eθνικής Aμυνας απονέμουν τα ξίφη στους νέους ανθυπολοχαγούς. Tι συμβαίνει όμως μέχρι να φθάσουν αυτοί οι νέοι στο στάδιο να ονομαστούν αξιωματικοί; Και το σημαντικότερο, με ποια εφόδια θα ενσωματωθούν στις τάξεις του στρατού για να προσφέρουν έργο;
Αν είναι χαρακτηριστικό της νεοελληνικής κοινωνίας συστηματικά να αδιαφορεί και να παραβλέπει τις αφετηρίες των κοινωνικών φαινομένων, η Σχολή Ευελπίδων, το λίκνο των αξιωματικών του Στρατού, φαίνεται ότι προχωρά στηριγμένη σε πολύ γερές βάσεις. Το κυριότερο είναι ότι καταβάλλει προσπάθεια για να συντονίζει καθημερινά το βήμα της με τις σύγχρονες απαιτήσεις της κοινωνίας, με το να εξοπλίζει τους αποφοίτους της με τις αναγκαίες γνώσεις και εμπειρίες ώστε να λειτουργήσουν αποτελεσματικά στο νέο επιχειρησιακό περιβάλλον. Γιατί ο τωρινός στρατιωτικός ηγέτης έχει νέα χαρακτηριστικά, που προστίθενται στις παραδοσιακές δεξιότητες και όσο προχωρά αλματωδώς η τεχνολογία βρίσκεται σε ανάλογη ραγδαία εξέλιξη και η μαχητική του φυσιογνωμία. Πάνω από όλα όμως ο αξιωματικός είναι ένας άνθρωπος, ένας από μας, ο διπλανός μας, που σε πείσμα της εποχής εμπλέκεται συνειδητά στο κοινωνικό χρέος.
Από πολύ καιρό συζητούσαμε μια επίσκεψη στο παλαιότερο ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα της χώρας, αλλά η πληθωρική τον τελευταίο καιρό επικαιρότητα οδηγούσε στην εύκολη... λύση της αναβολής για ευθετότερο χρόνο που ποτέ ως συνήθως δεν ερχόταν. Παραμονές της επετείου των 170 χρόνων από την ίδρυση της Σχολής Ευελπίδων είναι η πιο κατάλληλη στιγμή για να παρουσιάσουμε ορισμένες μόνο εικόνες από την ιστορία και τη σύγχρονη δραστηριότητα. Πήγαμε στις εγκαταστάσεις της Βάρης, όπου μας υποδέχθηκαν θερμά και προπαντός προσπάθησαν να μας μεταδώσουν κάτι από την τεράστια εμπειρία και το πολυσχιδές ανδραγωγικό έργο. Καρπός το παρόν πολυσέλιδο αφιέρωμα όχι φυσικά σαν μια ολοκληρωμένη παρουσίαση, κίνητρο περισσότερο στην κοινή γνώμη να γνωρίσει το επόμενο χρονικό διάστημα τις πολλαπλές δραστηριότητες της Σχολής Ευελπίδων τώρα που γιορτάζει. Είναι με μια έννοια η ιστορία και το σήμερα της χώρας, όλων μας...

Σύγχρονες αντιλήψεις στρατιωτικής αγωγής.

ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΔΙΟΙΚΗΤΗ ΥΠΟΣΤΡΑΤΗΓΟ Δ. ΜΠΑΚΑ


Δεν είναι απλό πράγμα η παράδοση. Όχι βέβαια για να αποκτηθεί, αυτό γίνεται και λίγο αυτόματα και ερήμην στη σκυταλοδρομία των γενεών όταν ξεπερνά κατά πολύ το μέσο όρο της ανθρώπινης ζωής. Η δυσκολία έγκειται στο να διατηρείται, κάτι που σημαίνει ότι κάθε παραδοσιακός οργανισμός έχει ανάγκη να αναπνέει καθημερινά στη σύγχρονη ατμόσφαιρα τής εκάστοτε εποχής αναφοράς, να πιάνει τα μηνύματά της. Όσο μεγαλύτερη και πιο ένδοξη είναι η ιστορική πορεία τόσο περισσότερο ελλοχεύει ο κίνδυνος μετατροπής σε ένα μουσείο, σημαντικό, αλλά πάντως μουσείο. Με ποιους τρόπους η Σχολή Ευελπίδων κατορθώνει να συνδυάζει την παράδοση με τις σύγχρονες απαιτήσεις σε καιρούς αλματώδους ανάπτυξης και της στρατιωτικής τεχνολογίας και παιδαγωγικής; Πώς εκπαιδεύει τους νέους σε στρατιωτικούς ηγέτες με μια προοπτική να αναλάβουν μετά από 30-35 χρόνια την ηγεσία των ενόπλων δυνάμεων της χώρας; Αυτά τα δυο βασικά ζητήματα συζητάμε με τον υποστράτηγο Δημήτριο Μπάκα, διοικητή της σχολής, φυσικά προκύπτουν και άλλες πτυχές κατά την καταγραφή της ταυτότητας του αρχαιότερου εκπαιδευτικού ιδρύματος της χώρας, όμως, ο συνομιλητής μας, όπως και το υπόλοιπο προσωπικό είναι πρόθυμοι να δώσουν για όλα τα θέματα της αρμοδιότητάς τους.

Δ.Μ.: «Δεν πρόκειται για ένα απλό ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα αλλά για ένα στρατιωτικό ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα με ιδιορρυθμίες και θέσεις πρωτοποριακές σε πολλά ζητήματα. Μια ιδιαιτερότητα, για παράδειγμα, είναι ότι δε συντρέχουν οι λόγοι εφαρμογής του άρθρου 16 του Συντάγματος που ορίζει την αυτοδιοίκηση της ανώτατης εκπαίδευσης. Με αυτή τη διαφοροποίηση είμαστε ανώτατο εκπαιδευτικό στρατιωτικό ίδρυμα, όπως και οι σχολές Ναυτικών Δοκίμων και Ικάρων. Είμαστε το αρχαιότερο ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα, πριν από την επίσημη συγκρότηση του ελληνικού κράτους. Ο πρωτοπόρος κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας σκέφθηκε να εδράσει, αν θέλετε, την Ελλάδα επάνω στη Σχολή Ευελπίδων, επειδή ακριβώς έλειπαν τα στελέχη και έπρεπε τάχιστα να καταρτιστούν. Στην αρχή όλες οι τέχνες και οι επιστήμες ξεκινούσαν από εδώ εκτός από τη φιλολογία και τη νομική. Η εκχώρηση εκπαιδευτικών αρμοδιοτήτων στο Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο έγινε αργότερα και πρώτοι πρυτάνεις ήταν στρατιωτικοί. Για αυτό μάλιστα ακόμα και σήμερα λέμε πολιτικοί μηχανικοί σε αντιδιαστολή με τους στρατιωτικούς μηχανικούς. Η Σχολή Ευελπίδων αποτέλεσε το λίκνο της εγχώριας τεχνολογικής ανάπτυξης πέραν της καθαρά στρατιωτικής αποστολής που είναι και το κυρίως έργο της. Δεν έπαψε ποτέ να κρατά την ουσία δηλαδή την καλλιέργεια στρατιωτικών ηγετών. Επιστήμονας είναι αυτός που επαναλαμβάνεται, που μπορεί να διδαχθεί κάτι, ενώ ο ηγέτης είναι πρωτότυπος και όχι επαναλαμβανόμενος, είναι αυτός που παίρνει στοιχεία από το περιβάλλον και φτιάχνει το δικό του εαυτό. Βγάζαμε και τότε και τώρα ηγήτορες, η διαφοροποίηση που έγινε με την πάροδο των ετών είναι αυτονόητη, ο σημερινός ηγέτης πρέπει να είναι σύγχρονων αντιλήψεων ανάλογα με τις ανάγκες του επιχειρησιακού περιβάλλοντος».

«Π»: Ποια είναι τα ειδοποιά χαρακτηριστικά του σύγχρονου ηγήτορα;

Δ.Μ.: «Όλα τα πράγματα εξελίσσονται, δεν μπορούμε να βγάζουμε σήμερα ηγήτορες του περασμένου αιώνα ή ακόμα και της προηγούμενης δεκαετίας. Πολλά θα μπορούσε να πει κανείς. Συνοπτικά θα πρέπει να έχει 3 κύρια χαρακτηριστικά: πρώτον τις ιδιότητες που θα πρέπει να διαθέτει ένας κλασικός αξιωματικός, να είναι γενναίος, να έχει τις πολεμικές αρετές, να είναι φιλόπατρις, να διαθέτει σωματική και ψυχική αντοχή. Το επιχειρησιακό περιβάλλον έχει... μια μόνο σταθερά, τη συνεχή αλλαγή και απαιτεί το ίδιο και από τον ηγήτορα, αυτό σημαίνει να είναι στρατιωτικός επιστήμονας, το δεύτερο συστατικό. Δεν είναι απλή επιστήμη είναι κάτι ευρύτερο γιατί μπαίνει μέσα η ηγεσία, ο ηγήτορας πρέπει να έχει σήμερα επικάλυψη επιστήμης, τέχνης, ανθρωπιάς και άλλων πραγμάτων που συνθέτουν μια πολυδιάστατη προσωπικότητα. Tι εννοούμε στρατιωτικό επιστήμονα; Να γνωρίζει τα της πολεμικής τέχνης, τη στρατιωτική τεχνολογία η οποία προηγείται σε όλους τους άλλους τομείς της ζωής, να μπορεί να μελετά διαρκώς το εξελισσόμενο επιχειρησιακό περιβάλλον, να προσλαμβάνει τα μηνύματά του, να τα προσαρμόζει και να προσαρμόζεται. Το τρίτο χαρακτηριστικό είναι ότι ο αξιωματικός πρέπει να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της σύγχρονης κοινωνίας. Δεν έχουμε αναχωρητές εδώ, δε φτιάχνουμε ανθρώπους που φεύγουν έξω από την κοινωνία. Να υποστηρίζει τις αξίες και το ρόλο για τον οποίο υπάρχει. Τα παιδιά που έρχονται εδώ είναι από την κοινωνία, ζουν μέσα σε αυτήν και ξαναβγαίνουν πάλι να την υπηρετήσουν, δε δουλεύουν για κανέναν άλλο, και μάλιστα επιτελούν λειτούργημα για την ελληνική κοινωνία».

«Π»: Tο επόμενο, αυτονόητο ερώτημα το οποίο καθένας θα υπέβαλε... πώς επιτυγχάνονται αυτά;
Δ.Μ.: «Για να μπορέσει να δημιουργηθεί ο σημερινός ηγήτορας θα πρέπει να μιλάμε για μια στρατιωτική παιδεία ευρύτατου φάσματος που δε σταματά με το πέρας της σχολής, τελειώνει με την αποστρατεία, ίσως αργότερα, γιατί συνεχίζουμε να προσφέρουμε και τότε έργο στην υπηρεσία και την κοινωνία. Στη σχολή μπαίνουν τα θεμέλια. Μεταμορφώνονται οι νέοι από πολίτες σε στρατιώτες, γίνονται μαχητές, είναι το πρώτο στάδιο. Όχι μαχητής μιας μέρας ή μια εβδομάδας, χτίζουμε ένα οικοδόμημα 35 ολόκληρα χρόνια και βάλε. Για σκεφθείτε: τα παιδιά που είναι σήμερα στη Σχολή θα είναι οι στρατηγοί του 2030 και ένα από αυτά ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου του 2035. Αμέσως ο νους τρέχει στο πού πρέπει να έχει φθάσει αυτός τότε για να παρακολουθεί το επιχειρησιακό σκηνικό της εποχής. Για αυτό θα πρέπει να ξεκινήσουμε από εδώ τη γερή θεμελίωση. Στηριζόμαστε στην στρατιωτική εκπαίδευση και στην στρατιωτική αγωγή. Η στρατιωτική εκπαίδευση είναι αυτή που μετατρέπει τον πολίτη σε μαχητή, να μπορεί να χειριστεί το όπλο, να αντεπεξέλθει σωματικά και ψυχικά στις απαιτήσεις του πολέμου. Η στρατιωτική αγωγή είναι αυτή που καθιστά το νέο πρόθυμο να υποστεί οποιαδήποτε ταλαιπωρία για να γίνει μαχητής. Είναι να τον κάνει να θελήσει, διότι δε γίνεται με συνταγολόγιο ο ηγέτης, πρέπει ο ίδιος να το επιθυμήσει. Πρέπει να του δώσουμε ένα όραμα, να έχει ένα πάθος για τη δουλειά του, τα βασικά στοιχεία της ηγεσίας, και κατόπιν να μπορεί να ξεπεράσει τα όρια της απλής θεωρίας και να μπει στην πράξη. Δεν υπάρχει περίπτωση να αναδειχθεί ένας στρατιωτικός ηγέτης χωρίς εμπειρίες. Για να τις αποκτήσει, απαιτείται αγωγή και συμμετοχή και από εκεί και πέρα ξεχωριστή ανησυχία για το τι συμβαίνει γύρω του, τολμηρή θέση έναντι των ζητημάτων ούτως ώστε ―χωρίς να επιδιώκει τα λάθη, να μη φοβάται τα λάθη― να ζυμωθεί και ο ίδιος με τη δράση για να φθάσει στο επίζηλο επίπεδο του ηγήτορος».

«Π»: Πώς μεταφράζονται όλα αυτά σήμερα στη Σχολή Ευελπίδων;

Δ.Μ.: «Αυτή τη στρατιωτική εκπαίδευση και αγωγή προσπαθούμε να την κάνουμε προσφορότερη και αποδοτικότερη. Το περιβάλλον της σχολής, μια τεράστια έκταση 4.500 στρέμματα, ευνοεί σημαντικά, μπορούμε να κάνουμε σχεδόν όλες τις ασκήσεις που χρειάζονται για την εκπλήρωση του εκπαιδευτικού μας έργου. Δε μαθαίνουμε όλα τα όπλα, εμείς καταρτίζουμε κυρίως ηγήτορες του Πεζικού. Στην πρώτη τάξη στόχος μας είναι να κάνουμε ένα μαχητή, στη δεύτερη έναν ομαδάρχη, στην τρίτη ένα διμοιρίτη και στην τελευταία παίρνει ο εύελπις στοιχεία για να γίνει διοικητής λόχου ―σας τα αναφέρω χοντρικά. Σε ό,τι αφορά τη στρατιωτική αγωγή έχουμε την εντύπωση ότι όταν έρχεται εδώ ο νέος λίγα πράγματα ξέρει για την πατρίδα, για την ιστορία, για το στρατό, γι' αυτό που θα υπηρετήσει, εδώ έρχεται και γίνεται υπηρέτης του έθνους. Πρέπει να ριζώσει μέσα του η πίστη γι' αυτό το σκοπό, να γίνει παθιασμένος, με την έννοια της αγάπης προς την πατρίδα».

Οι 8 παρεμβάσεις

Οι εγκαταστάσεις χτίστηκαν στη δεκαετία του 1980, για την ιστορική ακρίβεια στις 10 Δεκεμβρίου 1982 έγιναν τα εγκαίνια, έχουν ένα κλασικό ή μάλλον νεοκλασικό τύπο, φαίνονται στον επισκέπτη με πρώτη ματιά σαν ένα τυπικό στρατιωτικό κολέγιο. Ήταν η πρώτη κουβέντα που είπαμε αμέσως μόλις πατήσαμε το πόδι στη Βάρη. Ο συνομιλητής μας έχει ιδιαίτερα ασχοληθεί με το ζήτημα, όπως επίσης και το Γενικό Επιτελείο Στρατού το οποίο, αφού έλαβε υπόψη τις προτάσεις της σχολής, συγκρότησε ειδική μόνιμη επιτροπή ιστορικής ανάπλασης του χώρου στην οποία εκτός από το διοικητή συμμετέχουν χωρίς αμοιβή ο ακαδημαϊκός και καθηγητής του Μετσόβειου Πολυτεχνείου Σόλων Κυδωνιάτης, ο καθηγητής αρχιτεκτονικής του ίδιου ιδρύματος Aγγελος Σιώλας και ο ζωγράφος Γιώργος Σταθόπουλος. Ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά δίνοντας το λόγο στον υποστράτηγο διοικητή της Σχολής Ευελπίδων:

Δ.Μ.: «Μέχρι πριν από ένα χρόνο έμπαινε κανείς μέσα και είχε την αίσθηση ενός πανεπιστημίου και τίποτα παραπάνω. Δύο τρία αγάλματα στην είσοδο και ένα μνημείο τα οποία μεταφέρθηκαν από τα παλιά κτίρια της σχολής. Ξεκινήσαμε με τη σκέψη να μεταμορφωθεί ο χώρος. H ιεραρχία αγκάλιασε την ιδέα και μας έδωσε και χρήματα και προπαντός το κουράγιο για να την υλοποιήσουμε. Πολλαπλή ιστορική ανάπλαση, γίνονται συνολικά 8 παρεμβάσεις, οι 3-4 από αυτές αφορούν αναπαράσταση της ελληνικής ιστορίας:
1) Tο πάρκο εμπρός από το διοικητήριο θα γίνει ιστορικό πάρκο της Σχολής Ευελπίδων, ένα οδοιπορικό από τη μια άκρη όπου θα αναπαριστώνται οι Μηδικοί Πόλεμοι, θα πηγαίνει στους κλασικούς χρόνους, στην εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου, θα διαβαίνει το Βυζάντιο, την Τουρκοκρατία και θα καταλήγει στη γυναίκα της Πίνδου. Ταξίδι στην ελληνική ιστορία με διάφορα μνημεία και αναπαραστάσεις, φυσικά θα πλαισιώνεται το όλο συγκρότημα από χώρους αναψυχής, αμφιθέατρο για ξενάγηση κ.λπ.
2) Μουσείο βαρέως πολεμικού υλικού σε ξεχωριστό χώρο όπου δεν υπάρχει τώρα τίποτα, μια ιδέα που φέρνει τον εύελπι πιο κοντά με το αντικείμενο στο οποίο θα δουλέψει.
3) Έχουμε το καλύτερο μουσείο ελαφρού οπλισμού, όποια όπλα χρησιμοποιήθηκαν από ελληνόπουλα τα έχουμε μαζέψει και τακτοποιήσει έτσι, ώστε να βλέπει κανείς όλη την ιστορία του οπλισμού.
4) Μνημείο στο χώρο τελετών, μια αναπαράσταση της Ελλάδας.
5) Είναι μια άλλη διαδρομή, σαν λαβύρινθος μέσα στους χώρους των αιθουσών διδασκαλίας. Καθώς θα περνάει εκεί κάποιος θα βλέπει την ιστορία της χώρας όχι με αγάλματα πλέον, αλλά με πίνακες, φωτογραφίες και άλλο οπτικό υλικό, μεγάλο μέρος του είναι έτοιμο.
6) Στο χώρο των εστιατορίων έχουμε την αναπαράσταση της Ελλάδας μέσα από πίνακες ζωγραφικής.
7) Σε κάθε κτίριο δώσαμε και από ένα συγκεκριμένο όνομα, το ολυμπιακών διαστάσεων κολυμβητήριο ονομάζεται «Κύπρος», το άλλο κτίριο «Μακεδονία», κ.λπ. και μέσα εκεί με οπτικό υλικό αναπλάθεται η ιστορία κάθε περιοχής με δουλειά που έκαναν οι ευέλπιδες από την Κύπρο, τη Μακεδονία, τη Θεσσαλία, την Κρήτη, καθένας από τον τόπο του.
8) Η ονοματοθεσία των χώρων, λέμε δηλαδή Πλατεία Συντάγματος, Στοά των Φιλοσόφων, κ.ά.
Φιλοδοξούμε με τις επεμβάσεις που άλλες είναι έτοιμες κατά 80-90% και άλλες βρίσκονται ακόμα στην αρχή της υλοποίησης, να μετατραπεί ο χώρος της σχολής σε μια ζωντανή παρουσία της ελληνικής ιστορίας. Πέρα από την καλλιτεχνική πλευρά, που σε καμιά περίπτωση δεν υποτιμούμε, κύριος στόχος είναι η στρατιωτική αγωγή των νέων, να αγαπήσουν την πατρίδα, για να την υπηρετήσουν όταν θα βγουν. Λέμε ότι θέλουμε να κάνουμε το νέο γενναίο...»

«Π»: Αλήθεια, πώς προσδιορίζεται σήμερα αυτή η λέξη που, δεν κάνουμε λάθος, ήδη την έχετε αναφέρει δυο φορές;

Δ.Μ.: «Πέρα από το περιεχόμενο που είναι δύσκολο να προσδιοριστεί απόλυτα, το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η μεθοδολογία προσέγγισης του στόχου. Από τα στοιχεία που έχουμε συγκεντρώσει για πάνω από 16 χώρες φαίνεται ότι διαφορετική μεθοδολογία ακολουθούν οι Καναδοί, άλλη οι Αμερικάνοι, οι Γερμανοί, οι Γάλλοι κ.λπ. Καθένας προσπαθεί να φθάσει το στόχο με βάση την ιδιοσυγκρασία του. Δεν έχουν κατασταλάξει, ακόμα και στα πλαίσια του ενός κράτους, οι μελέτες που γίνονται δείχνουν ότι ψάχνεται όλος ο κόσμος. Έχω την εντύπωση ότι βρισκόμαστε στη χρυσή τομή. Σε καμιά περίπτωση δε δεχόμαστε ότι ο στρατιωτικός είναι ένας μονοδιάστατος επαγγελματίας που έχει αφομοιώσει καλά μια τεχνική, αλλά ούτε και από την άλλη πλευρά είναι ο φανατισμένος άνθρωπος που απομακρύνεται από την κοινωνία και ασχολείται μόνο με το στρατό. Για να τον καταρτίσουμε σωστά, χρησιμοποιούμε πρωτοποριακή μέθοδο. Μέχρι πρότινος κυριαρχούσε η πεποίθηση ότι αρκεί να συνθλίψουν την προσωπικότητα του νέου, να τη λειώσουν και στη συνέχεια να την ξαναπλάσουν όπως θέλουν. Αυτή, όμως, είναι η τεχνική του ανακυκλώσιμου υλικού, ποτέ δεν πρόκειται να πάρεις προϊόν καλύτερο από το αρχικό, θα αποκτήσεις κάποια άλλη παρεμφερή μορφή. Σήμερα έχει αλλάξει η φιλοσοφία και σημειώνονται θαυμάσια αποτελέσματα. Είναι, ας πούμε, η λογική της επεξεργασία των διαμαντιών, παίρνουμε το νέο, προσπαθούμε να του αποβάλλουμε ό,τι δεν ταιριάζει με το στρατιώτη, το μαχητή, τον ηγήτορα, αλλά κρατάμε τις αρετές του, αυτές που έχει πάρει από το σπίτι, την κοινωνία, το σχολείο, και προσπαθούμε να τις αναπτύξουμε περαιτέρω. Υποστηρίζουμε τη συνειδητή πειθαρχία, η οποία σε καμιά περίπτωση δε μηδενίζει την προσωπικότητα του ανθρώπου, αντίθετα δημιουργεί αρμονικές σχέσεις μεταξύ των ατόμων για να επιτευχθεί ο απώτερος στόχος. Κανένας δε λέει ότι δεν πρέπει να καταπονηθεί, να γυμναστεί, το ζήτημα είναι ότι θα πρέπει να το πιστέψει ότι είναι αναγκαίο να γυμνάσει το σώμα του».

«Π»: Ηχεί λιγάκι θεωρητικό στην... εύκολη και βολεμένη κοινωνία μας...

Δ.Μ.: «Για να πάρω καλό αποτέλεσμα, πρέπει να έχω καλό υλικό· για να βρω το καλό υλικό, πρέπει να είμαι ελκυστικός. Προκαταβολικά σας λέω ότι το υλικό που εισάγεται εδώ είναι ό,τι καλύτερο μπορείτε να φαντασθείτε. Φέτος, για παράδειγμα, το 32% των ευελπίδων πρώτης τάξεως έχουν πτυχίο με βαθμό από 18-20. Η κοπέλα που είναι αρχηγός στην πρώτη τάξη είχε περάσει στην πληροφορική 7η κατά σειρά, την εγκατέλειψε, ήρθε εδώ και πέρασε με σχεδόν 6.000 μόρια, η τρίτη υψηλότερη βαθμολογία στην πρώτη δέσμη. Θα μπορούσε να πάει σε όποια σχολή ήθελε και όμως επέλεξε να γίνει αξιωματικός. Δεν μπορεί λοιπόν κανείς να αμφισβητεί ότι αυτή η κοπέλα διάλεξε μια σχολή που έχει κάτι παραπάνω από τα άλλα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Σας μιλώ ειλικρινά, πριν έλθω στη σχολή, πίστευα ότι οι νέοι είναι χειρότεροι από μας, τώρα που κάθε μέρα τους ζω, έχω πειστεί ότι είναι καλύτεροί μας. Οπωσδήποτε οι συνθήκες ζωής έχουν αλλάξει από το 1950. Τα παιδιά σήμερα έχουν περισσότερες επιλογές από ό,τι είχαμε εμείς, η ζωή έξω είναι πολύ καλύτερη από παλιότερα. Τώρα πρέπει να έλθει στις 6 το πρωί, να κάνει προετοιμασία, να γυμναστεί, να μείνει και μέσα, ενώ άλλος περνάει έξω πιο εύκολα τη ζωή του. Aρα, όταν έρχεται εδώ, επιλέγει ένα ρόλο δύσκολο...»

«Π»: Υπάρχει προσφορά;

Δ.Μ.: «Όχι απλώς υπάρχει αλλά σας διαβεβαιώνω ότι το 85 % των νέων που εισάγονται, έχουν την Ευελπίδων και τις άλλες στρατιωτικές σχολές πρώτη, δεύτερη, ή τρίτη προτίμηση. Δε σημαίνει ότι ντε και καλά αυτός που έχει 18 θα γίνει ξαφνικά άριστος μαχητής. Έχει όμως δείκτη νοημοσύνης υψηλότερο, μαθαίνει περισσότερα πράγματα, διαθέτει καλύτερες βάσεις. Πας να διδάξεις τα MLRS και τώρα με την εξοικείωση της νεολαίας στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές τα ξέρει ο φαντάρος καλύτερα από τον αξιωματικό. Η συμμετοχή των νέων είναι καταπληκτική, πολλές φορές φεύγουν από τη σκοπιά τους 2-4 το πρωί και αντί να κοιμηθούν στο θάλαμο, πηγαίνουν στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές να εξασκηθούν στο αντικείμενο που σπουδάζουν εκείνη τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Έχει λαχτάρα ο νέος να ζήσει και να δημιουργήσει. Η νοοτροπία του εξαναγκασμού και της καταπίεσης δεν μπορεί κατά τη γνώμη μας να εφαρμοστεί σήμερα στους νέους που έχουν μια άλλη δομή από το σπίτι τους και την κοινωνία. Ούτε βέβαια η κακώς νοούμενη ελευθερία, η ασυδοσία τού κάνεις ό,τι θέλεις, γιατί ο στρατός έχει κάποιες συντεταγμένες. Όταν λέμε τη λέξη αρμονία, τι εννοούμε; Την αποβολή ορισμένων στοιχείων τα οποία διαταράσσουν την ισορροπία. Ο φόβος πρέπει ―είναι φυσιολογικό― να υπάρχει στην αρχή και πολλές φορές να μπλέκεται με το σεβασμό, αλλά απώτερος στόχος μας είναι να οικοδομήσουμε τη συνειδητή πειθαρχία, αυτή που δεν τον μηδενίζει ως προσωπικότητα, αλλά από τη θέση του γνωρίζει ότι πρέπει να εκτελέσει τη συγκεκριμένη ενέργεια».

«Π»: Μήπως μας τα παρουσιάζετε λίγο ρομαντικά και θα λέγαμε
αρκούντως εξωραϊσμένα;

Δ.Μ.: «Εάν τα έλεγα την πρώτη μέρα, ίσως θα ήταν και λιγάκι θεωρητικά, τώρα ύστερα από 2 χρόνια έχουμε πρακτικά αποτελέσματα. Μηδενίστηκαν τα σοβαρά παραπτώματα. Όταν νιώθει κανείς τα δεσμά, δραπετεύει, αυτό είναι ελευθερία, έλεγε ο Πολύβιος Δημητρακόπουλος. Παλαιότερα βάζαμε φρουρούς και ο νέος έφευγε, πηδούσε τη μάντρα. Τώρα, του λέμε γιατί δε φεύγεις, να η πύλη, εδώ μέσα δεν έχουμε σκλαβωμένους, θέλουμε ελεύθερους ανθρώπους. Δεν είναι σκλαβωμένοι οι ευέλπιδες, κάθονται με τη θέλησή τους. Γιατί; Αγαπούν αυτό που κάνουν. Πάντα ξεκινάμε από ένα θεωρητικό υπόβαθρο και πάμε στην πράξη. Έχουμε και δυσκολίες, η μεγαλύτερη είναι η εξής: η μορφή της διαπαιδαγώγησης είναι βίωμα, δε διδάσκεται, βιώνεται, άρα θέλει χρόνο να περάσουμε από γενιά σε γενιά, πρέπει δηλαδή να συνηθίσει να βλέπει το στρατηγό σαν δικό του άνθρωπο, όχι τοποτηρητή, προσωποποίηση του φόβου, αλλά αυτόν που μαζί του συνεργάζεται αρμονικά σε μια ιεραρχία για τον κοινό σκοπό. Ξεπεράσαμε και ένα άλλο στάδιο, όταν το 1974 ήμασταν στο Πολυτεχνείο έβλεπα τη μεγάλη αλλαγή που γινόταν εκεί, μέχρι εκείνη την εποχή ο καθηγητής ήταν ο δυνάστης, το 1974 πήγαν στην άλλη άκρη, ο καθηγητής για να μπει στην αίθουσα έπρεπε να παρακαλέσει να τελειώσει η φοιτητική συνέλευση. Xάθηκε η ισορροπία. Τον ίδιο φόβο είχε ο εύελπις, σε πιο μικρή κλίμακα. Δεν μπορούσε να πει αυτό που ήθελε. Κι όταν τον ρωτούσες: «γιατί δεν τα λες;» σου απαντούσε: «σιγά να μην τα πω, πώς θα μιλήσω;» Εξέφραζε δηλαδή φόβο. Κάναμε διημερίδα με αξιωματικούς και καθηγητές, ξεπεράσαμε με τον τρόπο τον δικό μας, τον στρατιωτικό, το πρόβλημα, δεν ακούγεται μόνο η φωνή των καθηγητών. Για τον εύελπι υπάρχουμε εδώ μέσα, αλλά δεν μπορεί ο εύελπις να κάνει ό,τι τον συμφέρει, θα πρέπει να βρεθεί και βρέθηκε η αρμονική σχέση. Μπορεί ο εύελπις να πει την άποψή του. Βάλαμε κυτίο προτάσεων, αν το πάρετε τυπικά είναι υπέρβαση ιεραρχίας· όμως με το κυτίο προτάσεων βελτιώνεται μια κατάσταση. Δε μιλάμε για ανώνυμες αναφορές ή για προσωπικές διαβολές, αλλά για προτάσεις με στόχο την περαιτέρω βελτίωση της ζωής και της εκπαίδευσης εδώ μέσα. Είναι συγκροτημένες περίπου 80 ομάδες εργασίας από ευέλπιδες. Ο σύγχρονος ηγέτης δεν πρέπει να καταδυναστεύει τους άλλους, να τους διώχνει την ενέργεια και την πρωτοβουλία, αλλά να δίνει το δικό του σπινθήρα στον πυρήνα εκείνο και να γίνεται έκλυση ενέργειας. Κοντά σε κάθε καθηγητή υπάρχει μια ομάδα εργασίας από εθελοντές ευέλπιδες που μελετούν συγκεκριμένα θέματα. Κάναμε 6μηνιαία μαθήματα, μεταφέραμε τα εργαστήρια το απόγευμα...»

«Π»: Ποιες προτάσεις θα κάνατε στα παραπάνω κλιμάκια για περαιτέρω βελτίωση;

Δ.Μ.: «Δε θα έλεγα προτάσεις... η ιεραρχία επιδεικνύει καθημερινό έμπρακτο ενδιαφέρον για τη Σχολή Eυελπίδων... Θα έθετα όμως ένα ζήτημα που αφορά την κοινή γνώμη και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Η καλή προβολή της σχολής, όχι η ωραιοποίηση, αλλά αυτό που πραγματικά είναι, το πολύ σημαντικό έργο που γίνεται εδώ, αν έχει καλή προβολή, αν ενημερώνεται η κοινή γνώμη, νομίζω, ότι αυτό θα φέρει μερικούς ακόμα καλούς σπουδαστές στη σχολή. Να περάσουμε έξω ότι εκτός από τη στρατιωτική εκπαίδευση που είναι το 100% της αποστολής μας σε ένα βαθμό επηρεάζουμε την υπόλοιπη νεολαία, οι νέοι των 19 χρονών θα έχουν αύριο έναν προϊστάμενο σαν αυτούς εδώ τους αυριανούς αξιωματικούς. Όταν βρεθεί με τον ανθυπολοχαγό που έχει μάθει σωστά πράγματα, θα πάρει και αυτός σωστή αγωγή. Έμμεσα επηρεάζεται από αυτό το σχολείο σχεδόν όλη η νεολαία σε μια κρίσιμη φάση της ζωής της, γιατί στρατεύεται το 80-90% των νέων. Έχει βελτιωθεί η εικόνα του αξιωματικού σημαντικά στον κόσμο, αλλά έχουμε περάσει από διάφορα σκαλοπάτια και υπάρχουν ακόμα τεράστια περιθώρια να μάθει και ο τελευταίος Έλληνας ότι ο αξιωματικός δεν έχει «προπατορικά αμαρτήματα», είμαστε ταγμένοι στην αποστολή μας. Να γαλουχηθεί όλος ο κόσμος ότι ο ρόλος του αξιωματικού είναι ακρογωνιαίος για την ύπαρξη της κοινωνίας. Επιτρέψτε μου να το πω αυτό με ένα παραμύθι της Ανατολής: παριστάνουν λοιπόν, την ανθρώπινη ευτυχία με έναν αριθμό. Tι είναι αυτός ο αριθμός; Παραδείγματος χάριν 1.000.000. Το ένα μηδενικό είναι οι φιλοδοξίες, το δεύτερο το χρήμα, το τρίτο, ας πούμε. τα ταξίδια, το τέταρτο η οικογένεια, το πέμπτο η καριέρα και ούτω κάθε εξής. Κάθε φορά που προσθέτεις ένα μηδενικό μεγαλώνει ο αριθμός. Η μονάδα όμως μπροστά είναι η ύπαρξη αυτού του ανθρώπου, η υγεία του αν θέλετε, και αν σβήσει η μονάδα όσα μηδενικά και να προσθέτεις ο αριθμός είναι μηδέν, με τη μονάδα γίνεται μεγάλος ο αριθμός, έχει λόγο ύπαρξης. Ας προβάλλουμε τώρα αυτό το μύθο στο κράτος: η δικαιοσύνη, η ελευθερία, η δημοκρατία, η μόρφωση, η παραγωγικότητα, η περιουσία και ό,τι άλλο θέλετε προσθέστε, προϋποθέτουν το έθνος. Ε! λοιπόν και η αποστολή του στρατού, γενικά των ενόπλων δυνάμεων, όχι μόνο του στρατού ξηράς, είναι η μονάδα, η εξασφάλιση της εθνικής ύπαρξης. Καμιά φορά το ξεχνάμε. Και στη ζωή μας το παθαίνουμε, πόσες φορές ξεχνάμε ότι μπορεί να φύγουμε την ίδια στιγμή από ένα έμφραγμα και μετράμε χρήματα! Γι' αυτή τη μονάδα αγωνιζόμαστε και μπορώ να πω ότι η νεολαία που περνά το κατώφλι της Σχολής Ευελπίδων είναι ό,τι καλύτερο. Θα το δείτε στα μάτια αυτών των παιδιών ότι είναι αποφασισμένα να υπηρετήσουν την πατρίδα κάτω από το Σύνταγμα και τους νόμους του κράτους».


Η ΔΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΟΣ ΕΠΙΒΟΛΗ

Συζητώντας με Eυέλπιδες και έναν εκπαιδευτή


«Να πλάσουμε τον εύελπι σύγχρονο ηγήτορα», το ακούσαμε σε όλους τους τόνους κατά την παραμονή μας στη Σχολή Ευελπίδων και πολύ φυσιολογικά, αφού η φράση αυτή συνοψίζει την πεμπτουσία του παιδαγωγικού έργου που επιτελείται. Εκτός όμως από τη θεωρητική προσέγγιση του ζητήματος θελήσαμε να πάρουμε και μια μικρή γεύση από την πρακτική δουλειά και επειδή είναι εξωπραγματικό να παρακολουθήσει κανείς συστηματικά κάποια μαθήματα για να εκφέρει γνώμη, απλώς καταφύγαμε στο «αποτέλεσμα». Mιλήσαμε δηλαδή με τέσσερις κατά τεκμήριο αντιπροσωπευτικούς ευέλπιδες για την επιλογή τους, την πορεία στη σχολή και τις κατοπινές φιλοδοξίες. Προηγουμένως ζητήσαμε και τη γνώμη ενός εκπαιδευτή που έτυχε να είναι και ο διοικητής του Συντάγματος Ευελπίδων, με τον συνταγματάρχη Παύλο Γιαγκούλη, ο οποίος διδάσκει το μάθημα της ηγεσίας. Πρώτα σε αυτόν ο λόγος:

-«Τοποθετήθηκα στη σχολή το Μάιο του 1997, δηλαδή η παρουσία μου είναι περίπου 7 μήνες, μέχρι τότε η προσφορά μου στο στρατό ήταν κυρίως στο χώρο των Ειδικών Δυνάμεων. Δεν κρύβω ότι η τοποθέτησή μου στη σχολή Ευελπίδων κυριολεκτικά με συγκλόνισε γιατί το έργο που επιτελείται εδώ είναι πολύ μεγάλης σημασίας, αν σκεφθεί κανείς ότι οι σημερινοί σπουδαστές θα είναι η ηγεσία του 2035 θα πρέπει να αναλογισθούμε μόνοι μας πώς θα πρέπει να πλάσσουμε έτσι τους ευέλπιδες ώστε να είναι σύγχρονοι σε μια σύγχρονη κοινωνία».

Πώς πρέπει να τους πλάσσουμε;

- «Ο σκοπός της εκπαίδευσης είναι να τους δώσουμε ορισμένα χαρακτηριστικά του ηγήτορα»...

- Πώς; πρακτικά...

-« Η ηγεσία είναι ως γνωστόν η τέχνη του να επηρεάζεις και να κατευθύνεις. Πρακτικά στοχεύουμε να μπορέσουμε να πάρουμε μέσα από κάθε εύελπι ορισμένα, τα πιο θετικά στοιχεία της προσωπικότητάς του, να τα αξιοποιήσουμε με τα εκπαιδευτικά προγράμματα και να του τα επιστρέψουμε μεγεθυμένα ώστε στη συνέχεια σα μελλοντικός αξιωματικός να σταθεί μπροστά στο τμήμα του, στο λόχο, το τάγμα, κλπ., να γίνει αποδεκτός με τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς του και, κατορθώσει να εκπαιδεύσει τους άνδρες του, να τους οδηγήσει, όταν χρειασθεί, νικηφόρα στη μάχη».

-Υπάρχουν προβλήματα προσαρμογής;

- «Εκτιμώ ότι η προσαρμογή είναι για τον αξιωματικό συνεχής και κατά τη διάρκεια της φοίτησης στη σχολή και κατά τα επόμενα στάδια ως αξιωματικός».

- Καταδρομέας ή δάσκαλος στη Σχολή Ευελπίδων;

-«Είμαι πολύ υπερήφανος που υπηρετώ εδώ, όπως και όλοι οι αξιωματικοί που βρίσκονται σήμερα στη Σχολή Ευελπίδων, θα πρόσθετα ότι πρόκειται για μια μεγάλη εμπειρία και πιστεύω ότι θα έπρεπε καθ' όλη τη διάρκεια της στρατιωτικής θητείας να δίδεται η δυνατότητα σε όλους τους αξιωματικούς να περνούν από αυτό εδώ το σχολείο από όπου έκαναν τα πρώτα τους βήματα».

-Μήπως θεωρείται λιγάκι μη μάχιμη υπηρεσία, ιδιαίτερα για έναν καταδρομέα;

-«Το να εκπαιδεύει κανείς ευέλπιδες δε νομίζω σε καμιά περίπτωση ότι είναι μη μάχιμη, όπως την αποκαλείτε, θέση. Είναι τόσο πολλά και ενδιαφέροντα τα αντικείμενα στη σχολή που θεωρώ τον εαυτό μου μάχιμο. Ο εύελπις παίρνει στοιχεία από όλον τον στρατό και μετά κατασταλάζει σε ποιο όπλο θα υπηρετήσει τελικά χωρίς και αυτό να είναι πάντα απόλυτο και περιχαρακωμένο».

«Aνδρες! Προοοσοχή!»- ένα πολύ συνηθισμένο, θα πείτε, παράγγελμα στο χώρο των ενόπλων δυνάμεων, πολύ περισσότερο σε μια παραγωγική σχολή όπου προετοιμάζονται τα στελέχη τους. Όταν ακούς να το λέει όμως μια κοπέλα και δεκάδες συνάδελφοί της να εκτελούν, είναι όπως και να το κάνουμε μια πρωτόγνωρη εμπειρία. Η Σχολή Ευελπίδων, όπως και των Ικάρων και των Ναυτικών Δοκίμων έχουν τα τελευταία χρόνια... εκπορθηθεί από το γυναικείο φύλο, φέτος όμως αρχηγός της πρώτης τάξης είναι η Σοφία Παπάζογλου, η οποία όπως μας είχε πει ο διοικητής, αν και είχε περάσει 7η στην πληροφορική ξανάδωσε πανελλήνιες και πέρασε στη Σχολή Ευελπίδων επιτυγχάνοντας την τρίτη ψηλότερη βαθμολογία ολόκληρης της πρώτης δέσμης. Πολλές κοπέλες κάνουν αμάν για να μπουν στο πολυτεχνείο ή την ιατρική κι εσύ με τόσο υψηλή βαθμολογία επέλεξες την Ευελπίδων; τη ρωτάμε σε... ρόλο δικηγόρου του διαβόλου.

- «Ναι αλλά υπάρχουν από όσο γνωρίζω και πολλές κοπέλες που έχουν όνειρο στη ζωή τους να φοιτήσουν στη σχολή Ευελπίδων, να υπηρετήσουν τον στρατό...»

- Το βλέπουν σαν λειτούργημα, σαν ευκαιρία προβολής ή σαν επαγγελματική αποκατάσταση;

- «Είναι λειτούργημα τελικά να έλθεις και να εκπαιδευτείς, για να μπορέσεις να καθοδηγήσεις μετά ένα σύνολο ανθρώπων...»

- Είναι εύκολο αυτό για μια κοπέλα σε ένα στράτευμα
που αποτελείται από άνδρες;

- «Φυσικά και οι δυσκολίες είναι πάρα πολλές, αλλά μαθαίνεις να τις ξεπερνάς, εκπαιδεύεσαι να πειθαρχείς. Η νοοτροπία των ανδρών στρατιωτών και αξιωματικών νομίζω ότι εξαρτάται και από σένα κατά πόσο θα επιβάλλεσαι και αυτό είναι ένα αντικείμενο εκπαίδευσης στη Σχολή Ευελπίδων. Aλλωστε, ας μην ξεχνάμε ότι οι άνδρες σήμερα έχουν αποδεχθεί τις γυναίκες και στο στρατό όπως και σε άλλους τομείς της κοινωνίας. Οι πρώτες κοπέλες που έχουν βγει από τη σχολή μας μαθαίνω ότι μέχρι στιγμής έχουν αποδείξει ότι τα καταφέρνουν παρά πολύ καλά».

-Τι σου έκανε μεγαλύτερη εντύπωση αυτούς τους πρώτους δύο-τρεις μήνες;

- «Η οργάνωση και ο γρήγορος προγραμματισμός που επικρατεί εδώ μέσα, στα μαθήματα, για παράδειγμα, είναι όλα καλά οργανωμένα. Ειδικά τα εργαστήρια είναι πλήρως εξοπλισμένα. Οι καθηγητές έμπειροι. Πολύ καλές αίθουσες. Μας παρέχουν τις κατάλληλες πληροφορίες και μπορούμε να τις αφομοιώνουμε».

- Αντιμετώπισες κάποια προβλήματα;

-«Δυσκολεύτηκα λίγο στην αρχή μέχρι να ενταχθώ στο σώμα του στρατού, αλλά τώρα έχω προσαρμοστεί στο περιβάλλον, στον τρόπο ζωής και στα μαθήματα.»

- Tι βλέπεις από δω και πέρα;

- «Θα βγω, με το καλό, ανθυπολοχαγός από τη σχολή... Eίναι, όπως καταλαβαίνετε, πολύ νωρίς ακόμα για να κάνω σχέδια... Δεν ξέρω ποιες δυνατότητες ακριβώς μου δίνονται από τη σχολή, αλλά σίγουρα έχω τη διάθεση να προσπαθήσω για όσο το δυνατόν καλύτερο αποτέλεσμα».

Πέρυσι πρώτη φορά το ΓΕΣ έστειλε τριτοετείς κοπέλες σαν εκπαιδευτές στα κέντρα εκπαίδευσης... «Δεν στέλναμε παλιότερα, γιατί λέγαμε με δισταγμό πού θα πάνε να καθοδηγήσουν, πώς θα τις αντιμετωπίσουν και τα συναφή», μας είχε εξηγήσει προηγουμένως ο υποστράτηγος Δ. Μπάκας, διοικητής της σχολής Ευελπίδων, προσθέτοντας ότι κατά γενική ομολογία ήταν από τους καλύτεροι εκπαιδευτές. «Στην Κόρινθο, μάλιστα, πέρυσι πρώτη από όλους τους εκπαιδευτές αναδείχθηκε μια κοπέλα η οποία κατέπληξε τους πάντες για τον τρόπο που είχε τιθασεύσει τους άνδρες, την άκουγαν και εκτελούσαν». Τώρα, εδώ που τα λέμε, δεν είναι και αμελητέο επίτευγμα ισότητας, για τα ελληνικά δεδομένα, να δίνει παραγγέλματα μια κοπέλα σε 330 άνδρες πρωτοετείς, και μάλλον είχε δίκιο ο αξιωματικός της σχολής που σχολίασε γελώντας: «Δεν είναι δικό τους πρόβλημα, αλλά δικό μας, δηλαδή των ανδρών, να συνηθίσουμε ότι επιτέλους υπάρχει και αυτή η διάσταση στην κοινωνία μας όπως συμβαίνει και σε άλλες χώρες». Να περάσουμε όμως και στη συνομιλία με τους άλλους ευέλπιδες:

Εύελπις δευτέρας Σύρρης Γεώργιος: «Την πρώτη μέρα που μπήκα μέσα στη σχολή ήταν από τις πιο χαρούμενες μέρες της ζωής μου. Γιατί; Το περίμενα μια ζωή αυτό. Από μικρό παιδί ήθελα να περάσω στη σχολή. Το πρώτο πράγμα που μου έκανε μεγάλη εντύπωση ήταν που κινούμουν στους διαδρόμους της σχολής. Ένιωσα ότι επιτέλους μπήκα στην οικογένεια που τόσα είχα ακούσει για αυτήν, έλεγα επιτέλους έκανα αυτό που επιθυμούσα».

- Έκανες αυτό που ήθελες εσύ ή ό,τι επέβαλε η οικογενειακή παράδοση;

-«Ο πατέρας μου ήθελε πολύ να περάσω στη σχολή Ευελπίδων και αυτό εγώ το είχα ερμηνεύσει ότι εφόσον ο πατέρας αγαπούσε το επάγγελμά του επιθυμούσε και τα παιδιά του ―γιατί είναι και ο αδελφός μου εδώ― να γνωρίσουμε το στρατό και να αγαπήσουμε το επάγγελμα που αγάπησε και αυτός. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, μπαίνοντας στη σχολή και έχοντας τις εικόνες της στρατιωτικής ζωής, να ξέρουμε όχι ακριβώς τι θα συναντήσουμε, αλλά πού πατάμε, γιατί η Σχολή Ευελπίδων είναι η βάση του στρατού και στην ίδια βάση είχε πατήσει και ο πατέρας μου πριν από 35 χρόνια».

- Μόνο έτσι επέδρασε η οικογενειακή παράδοση;

- «Επέδρασε: γιε μου, μπορείς να κάνεις ό,τι θέλεις, αν διαβάσεις πολύ. Και ήταν αποκλειστικά δική μου η επιλογή. Δήλωσα τη σχολή ως πρώτη και πέρασα με την τρίτη προσπάθεια. Την πρώτη χρονιά έβαλα πρώτη επιλογή την Αρχιτεκτονική, τη δεύτερη και την τρίτη χρονιά την Ευελπίδων. Αν ρωτούσε κανείς το Γιώργο το Σύρρη τι είναι καλύτερο για σένα, ίσως να ήταν η αρχιτεκτονική γιατί θα μπορούσα να αξιοποιήσω το ταλέντο μου στο σχέδιο και να πετύχω κάπου, αλλά αν τον ρωτούσαν τι θέλεις μέσα σου... θα σας το έλεγα με ένα παράδειγμα. Ερχόταν ο αδελφός μου με άδεια το καλοκαίρι ή τα Χριστούγεννα και τον έβλεπα με τη στολή, και έτρεμα από τη συγκίνηση, ήθελα να του μοιάσω. Δεν ήταν μόνο η οικογένεια ήταν κάτι που μιλούσε μέσα μου. Η δικιά μου πορεία στο στρατό μακάρι να είναι διαφορετική και από του παππού μου και από του πατέρα μου και από του αδελφού μου, γιατί δεν είμαστε τα ίδια άτομα, αλλά θα προσπαθήσω να αγαπήσω το επάγγελμα όπως μου έμαθαν ότι το αγάπησαν...»

* Επιλοχίας, εύελπις τετάρτης Σκούρας Αθανάσιος: «Είμαι ευχαριστημένος τα τέσσερα χρόνια στη σχολή γιατί έμαθα να οργανώνω τη ζωή μου, να βασίζομαι, πάνω από όλα σε ιδανικά και αξίες και προπαντός να αγωνίζομαι γι' αυτά και αυτό με κάνει να νιώθω πολύ περήφανος».

- Πόσο αυτό αξίζει σε μια ανοργάνωτη κοινωνία;

- «Αυτό είναι προσωπική επιλογή του καθενός, για μένα... πιστεύω ότι αξίζει πάρα πολύ και αυτός είναι ο σκοπός της ζωής μας: να αγωνιζόμαστε κάθε φορά για να προσφέρουμε τις υπηρεσίες όταν κληθούμε...»

- Κι όμως είναι μια διάχυτη αδιαφορία για τα πάντα που υποβάλλουν στη νεολαία σήμερα...

-«Ότι η νεολαία έχει ιδανικά και αξίες είναι σίγουρο, και όποιος πιστεύει το αντίθετο κάνει μεγάλο λάθος, οι δυνάμεις της είναι τεράστιες. Ο σκοπός της σχολής και της στρατιωτικής αγωγής είναι αυτός ακριβώς, ότι εμείς θα μπορέσουμε να οδηγήσουμε τους άλλους και να βγάλουμε τα ιδανικά και τις αξίες που υπάρχουν σε πολύ κόσμο, αλλά μπορεί να βρίσκονται σε λανθάνουσα μορφή είτε λόγω των συνθηκών της εποχής, είτε λόγω κάποιων νοοτροπιών...»

-Πώς μπορεί να το κάνει αυτό σε μια περίοδο παρατεταμένης ειρήνης όταν ο ρόλος του στρατιωτικού είναι ο πόλεμος;

- «Ο ρόλος μας δεν είναι μόνο ο πόλεμος, ο στρατός είναι ένα μεγάλο σχολείο, ο ρόλος μας είναι να εκπαιδεύσουμε, να διαπαιδαγωγήσουμε τους νέους ανθρώπους που θα έλθουν να παρουσιαστούν, εκπαιδευόμαστε βέβαια για τον πόλεμο αλλά σε περίοδο ειρήνης, που όλοι ευχόμαστε ποτέ να μην τελειώσει, ο ρόλος μας είναι καθαρά διαπαιδαγωγητικός. Το να επιβληθείς στον άλλον είναι πολύ εύκολο. Το θέμα είναι οι προϋποθέσεις, δηλαδή να επιβάλλεσαι με την προσωπικότητά σου, να σε αγαπήσει ο άλλος, να σε πιστέψει...»

-Σε ποιο βαθμό έχεις την αίσθηση ότι η Σχολή Ευελπίδων σού τροποποίησε την προσωπικότητα;

- «Τροποποίησε; Δεν θα το έλεγα έτσι, απλώς εδώ μέσα παίρνουμε κάποια θετικά στοιχεία και άλλα αρνητικά τα αποβάλλουμε. Με βοήθησε να καλλιεργηθώ περισσότερο».

-Από δω και πέρα;

-«Ανυπομονώ να βγω και να προσφέρω, θα προσπαθήσω να εκμεταλλευθώ όλα αυτά που έμαθα εδώ μέσα. Για μένα είναι λειτούργημα, δεν είναι επάγγελμα, γιατί αν δεν το πιστεύεις, γιατί αν δεν το αγαπάς, δεν μπορείς να πετύχεις».

*Αρχηγός, αρχιλοχίας εύελπις τετάρτης Νιόπας Ιωάννης: «Το θέμα είναι να καταβάλει κανείς τη μέγιστη προσπάθεια, χωρίς να υποσκάπτει τους άλλους, να κοιτά να εξυπηρετεί πάντα το εθνικό συμφέρον, να αποδίδει στην υπηρεσία και είμαι σίγουρος ότι υπάρχει η κατάλληλη αξιοκρατία ώστε να αμείβεται ανάλογα με τις προσπάθειές του...»

-Μίλησέ μας για την εμπειρία σου στη σχολή τώρα που είσαι στο τελευταίο έτος.

- «Καταρχήν να μιλήσουμε για το θέμα της αξιοκρατίας, ούτε κατάγομαι από στρατιωτική οικογένεια, μπήκα από τους τελευταίους στη Σχολή Ευελπίδων και είμαι από το δεύτερο έτος αρχηγός τάξης... αυτό σημαίνει ότι υπάρχει αξιοκρατία. Ο αρχηγός έχεις περισσότερες ευθύνες και υποχρεώσεις...»

-Παρόλα αυτά εσύ προσπάθησες να γίνεις αρχηγός..

- «Bεβαίως... γιατί ορισμένες φορές, ορισμένα πράγματα τα οποία μπορεί και να θεωρούνται δύσκολα, κάποιες αξίες, μας κάνουν να προσπαθούμε, ακόμα και αν βρεθούμε σε καταστάσεις που είναι δύσκολες, προέχει όμως η ηθική τους πλευρά και μας κάνει να τις δεχόμαστε».

-Ποια είναι η πιο δύσκολη κατάσταση;

-«Είναι η ικανότητα να έχεις την ψυχική επαφή με αυτούς που διοικείς. Έγιναν αλλαγές, πλέον, ο αξιωματικός έχει ελευθερία ενεργειών και σκέψεως στα πλαίσια της διοικήσεως πάντα, υπάρχει σαν γενική τάση η ψυχική επαφή μεταξύ των υφισταμένων και των προϊσταμένων, δεν έχουμε τάσεις δεσποτισμού. Εμένα μου αρέσει να κερδίσω τους υφισταμένους μου μέσω της προσωπικότητάς μου, των γνώσεων μου, επειδή θα τον δω σαν άνθρωπο, σαν επαγγελματία, σαν συνάδελφο.
Eπιτρέψτε μου να προσθέσω κάτι σε προηγούμενες ερωτήσεις σας, ρωτήσατε πριν τι αξίζει η οργάνωση σε μια ανοργάνωτη κοινωνία, εγώ θα έλεγα τι στοιχίζει αν δεν υπάρχει οργάνωση, έχουμε τη διάλυση, αλλά ανοργάνωτη κοινωνία δεν υπάρχει. Οι στρατιωτικοί στον πόλεμο είναι για να κερδίζουν τη νίκη, αλλά και στην ειρήνη είναι για να διασφαλίζουν τη διατήρηση της ειρήνης».


ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Μιλούν οι αντιστράτηγοι ε. α.
Χρήστος Φωτόπουλος και
Γεώργιος Λιάκουρης

Υπεραιωνόβιο το ιστορικό της δένδρο και πώς να το δώσεις σε λίγες γραμμές! Γι' αυτό παράλληλα με το χρονολόγιο, δηλαδή τους σημαντικότερους σταθμούς στην ιστορία της Σχολής Ευελπίδων, που δημοσιεύεται, απευθυνθήκαμε σε δύο ανθρώπους που, αφού έφθασαν στα ανώτατα αξιώματα της ιεραρχίας, σήμερα ο καθένας από την πλευρά του εντρυφούν με ιδιαίτερο ζήλο στη στρατιωτική ιστορία. Και οι δυο αντιστράτηγοι εν αποστρατεία, ο ένας ο Γεώργιος Λιάκουρης διδάσκει από διετίας το μάθημα της στρατιωτικής ιστορίας στο πρώτο και το δεύτερο έτος της σχολής και ο άλλος ο Χρίστος Φωτόπουλος είναι σήμερα ο κατεξοχήν ιστορικός της Σχολής Ευελπίδων, ετοιμάζει πυρετωδώς αυτή την εποχή ένα βιβλίο με την ιστορία της. Πώς διαρθρώνεται όμως η διδασκαλία της στρατιωτικής ιστορίας; Ζητήσαμε από τον Γ. Λιάκουρη να μας «μυήσει» στα διδακτικά του καθήκοντα:

«Διδάσκω ελληνική ιστορία, ξεκινάμε από τους Μηδικούς Πολέμους πάμε κατόπιν στο έργο του Φιλίππου και την εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου, μια γενική ανασκόπηση της στρατιωτικής ιστορίας της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας με βαρύτητα στις μάχες του Ματζικέρτ και του Ντάρας και στην άλωση της Κωνσταντινούπολης, περνάμε στη στρατιωτική πλευρά της Επανάστασης του 1821, στον ατυχή πόλεμο του 1897 κυρίως στο τι διδάχθηκε ο ελληνικός λαός από αυτήν την ήττα και το γεγονός ότι έβγαλε τα σωστά συμπεράσματα και αξιοποίησε την πείρα φαίνεται στο Μακεδονικό Αγώνα και στους Βαλκανικούς Πολέμους με τους οποίους κλείνουμε τη διδακτέα ύλη. Από του χρόνου στο δεύτερο έτος θα διδάσκεται και η Μικρασιατική Εκστρατεία και Καταστροφή. Η στρατιωτική ιστορία συνεχίζεται και στα επόμενα έτη, στο τρίτο παρουσιάζεται ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος και στο τέταρτο διδάσκονται επιλεγμένες μεγάλες μάχες της ελληνικής και παγκόσμιας στρατιωτικής ιστορίας, με πλήρεις λεπτομέρειες όσον αφορά τη σχεδίαση, τη διεξαγωγή και την εξαγωγή συμπερασμάτων».

-«Π» Ποια τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της διδασκαλίας του μαθήματος στη Σχολή των Ευελπίδων;

Γ.Λ.: Όταν λέμε στρατιωτική ιστορία διδάσκουμε πρώτα ένα στρατιωτικό πλαίσιο του πολέμου ή της συγκεκριμένης περιόδου εν συνεχεία την οργάνωση των δυο στρατών και των λαών που παίρνουν μέρος, για παράδειγμα όταν μιλούμε για τους Μηδικούς Πολέμους εξετάζουμε πώς ήταν οργανωμένοι οι δυο λαοί, οι Πέρσες είχαν αυτήν την οργάνωση του στρατού, αυτή την τακτική και αυτό το δόγμα, οι Έλληνες είχαν εκείνη τη δομή και το δόγμα. Δίνουμε βάρος και στην ηγεσία των αντιπάλων, διότι από το επίπεδο της ηγεσίας βγάζουμε ορισμένα χρήσιμα συμπεράσματα, κατόπιν ποιο σχέδιο εφήρμοσε ο κάθε αντίπαλος για να καταλήξουμε στα συμπεράσματα, θετικά και αρνητικά. Τονίζουμε σε κάθε μάχη αν κάτι καινούριο εφαρμόστηκε από απόψεως στρατηγικής και τακτικής, όπως για παράδειγμα στη μάχη του Μαραθώνα λέμε ότι ο στρατηγός Μιλτιάδης πρώτη φορά εφάρμοσε την ανομοιόμορφο κατανομή τού βάθους όσον αφορά την παράταξή του και η καινοτομία αυτή αποτέλεσε την κυριότερη αιτία της νίκης. Πάντοτε το μάθημα αυτό διδάσκεται σε συνδυασμό με τις γνώσεις των ευελπίδων σε δυο ακόμα παράλληλα μαθήματα της στρατιωτικής γεωγραφίας και της πολεμικής τέχνης. Όταν μιλούμε για τη μάχη του Κιλκίς-Λαχανά, ή για τη μάχη στη μέση κοιλάδα του Στρυμόνα, κατά το Δεύτερο Βαλκανικό Πόλεμο θα ήταν λάθος αν δε μελετήσουμε τη στρατηγική αξία της περιοχής. Oυσιαστικά επιβεβαιώνουμε δηλαδή διά ιστορικών παραδειγμάτων αυτά που έχει πει στους φοιτητές ο καθηγητής της στρατιωτικής γεωγραφίας».

-«Π» Ποιο είναι το ειδικό βάρος της στρατιωτικής ιστορίας σήμερα στην εποχή των εξειδικευμένων γνώσεων και της τεχνολογίας;

Γ.Λ.: «Μπορεί να είναι εποχή των ειδικών γνώσεων, αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο ηρωισμός ποτέ δεν έλειψε από τον πόλεμο. Όσο σύγχρονα όπλα και αν έχει ένας στρατός, πρέπει να έχει κατάλληλα άτομα να τα χειριστούν. Μην ξεχνάτε ότι ο αξιωματικός στο πεδίο της μάχης ενεργεί σαν ηγήτωρ και οδηγεί ψυχές ενδεχομένως και προς το θάνατο. Διά ιστορικών παραδειγμάτων τούς διδάσκουμε ότι υπήρξαν άνθρωποι που οδήγησαν με σωστές ενέργειες στρατεύματα στη νίκη ή στον όλεθρο με λανθασμένες ενέργειες. Οι βασικές αυτές αξίες έχουν επηρεαστεί από τις αλλαγές στο πεδίο της μάχης και την τεχνολογία των οπλικών συστημάτων αλλά δεν έχουν αλλοιωθεί, πολύ περισσότερο δεν έχουν εξαφανιστεί. Η τεχνολογία είναι σημαντική, δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία, έχει καθοριστικά επιδράσει στην στρατηγική και στην τακτική αλλά δεν νομίζω ότι έχει αλλάξει βασικές θεμελιώδεις αρχές του πολέμου...»

-«Π» Ποιες κατά τη γνώμη σας είναι οι αναλλοίωτες πολεμικές αρχές;

Γ.Λ.: «Με λόγια απλά ότι η επιθετική ενέργεια είναι εκείνη που θα σε οδηγήσει στη νίκη, άσχετα αν στα πλαίσια της επίθεσης μπορεί να κάνεις και αμυντικές κινήσεις, σε συνδυασμό με τον αιφνιδιασμό που είναι άλλη αρχή του πολέμου. Έχουμε τις αρχές της συγκεντρώσεως και της οικονομίας των δυνάμεων, δηλαδή ότι πρέπει να είσαι ισχυρός εκεί όπου επιδιώκεις το αποφασιστικό πλήγμα αναλαμβάνοντας το μέρος του κινδύνου εκεί όπου δε θέλεις να είσαι δυνατός αλλά επιθυμείς να απασχολείς τον αντίπαλο. Είναι ο ελιγμός που αποτελεί το συνδυασμό όλων των αρχών του πολέμου και της τεχνολογίας. Επίσης εκείνο που δεν έχει αλλάξει ούτε πρόκειται να αλλάξει ποτέ είναι το ηθικό το οποίο δεν είναι αποκλειστικά δουλεία του στρατού, χρειάζεται να βρει από την κοινωνία έτοιμο υλικό το οποίο να είναι αποδέκτης των στρατιωτικών παραμέτρων για να δημιουργηθεί το ηθικό. Δεν έχει επίσης αλλάξει ο τρόπος δημιουργίας μαχητικής ικανότητας και ισχύος. Τα δόγματα και τα οπλικά συστήματα προσαρμόζονται στην εξέλιξη, η βασική αντίληψη παραμένει ανεπηρέαστη».

Μύθος και πραγματικότητα

Μια συνοπτική αποτίμηση της ιστορίας της Σχολής Ευελπίδων ζητήσαμε από τον αντιστράτηγο ε.α. Χρίστο Φωτόπουλο, μια και τη μελετά αρκετά χρόνια τώρα, επεκταθήκαμε φυσικά και σε άλλα σπουδαία ζητήματα:

Χ.Φ.: «Νομίζω ότι είναι ανάγκη να ξεχωρίσουμε τεκμηριωμένα το μύθο και την πραγματικότητα, γιατί πάρα πολλά έχουν γραφεί που είναι άσχετα. Για παράδειγμα, η φοίτηση των βασιλοπαίδων στη Σχολή είναι ένας μύθος, έχει υποβιβαστεί και το ζήτημα με τα περίφημα ορφανά που τα πήρε, λέει, σωρηδόν ο Ιωάννης Καποδίστριας και τα έβαλε στη Σχολή Ευελπίδων. Έχει παραμορφωθεί σε πολλά σημεία η ιστορία της, και προσπάθεια μου είναι να έλθει στην επιφάνεια η πραγματική διάσταση των γεγονότων. Ένα άλλο παράδειγμα: μέχρι το 1971 είχε τελείως αγνοηθεί ο τρίτος κατά σειρά διοικητής της Σχολής, επειδή ήταν Ρώσος, αλλά επρόκειτο για φιλελεύθερο στρατιωτικό, τον είχαν διώξει ως Δεκεμβριστή από τη χώρα του το 1825, ήρθε στην Ελλάδα και την υπηρέτησε χωρίς να πάρει δραχμή και διετέλεσε διοικητής της Σχολής Ευελπίδων. Mιλώ βεβαίως για τον αντισυνταγματάρχη πυροβολικού Νικολάι Αλεξέγιεβιτς Ράικο. Μεγάλος φιλέλληνας. Δεν αναφέρεται μέχρι σήμερα ότι 68 Ευέλπιδες την εποχή του Μεγάλου Διχασμού λιποτάχτησαν από τη Σχολή και πήγαν με τον Ελ. Βενιζέλο, τους οποίους η Σχολή τους διέγραψε ως λιποτάκτες. Δεν κάνω πολιτική, προς θεού! Ένας ιστορικός οφείλει να είναι άτεγκτος, γι' αυτό και δε δέχθηκα αυτό το έργο να μου το αναθέσει κάποιος φορέας, αλλά το ξεκίνησα μόνος μου. Όταν κάποιος κάνει μια ανάθεση, έχει και ορισμένες ―είτε φανερές είτε αφανείς― πεποιθήσεις. Στηρίζω την εργασία μου σε ιστορικά στοιχεία, σε πρωτότυπες αρχειακές πηγές: έξι χρόνια έρευνα στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, έχω καταφύγει στην Οδησσό, στην Μπάστια της Κορσικής για να ερευνήσω αν ήταν πράγματι τυχοδιώκτης ο Σαρντέλι, ο πρώτος διοικητής της Σχολής, ή «πέταξε» κάτι ο συνταγματάρχης Βυζάντιος τον περασμένο αιώνα και έμεινε έτσι αβασάνιστα;»

- «Π»: Ποιο είναι λοιπόν το δικό σας ιστορικό καταστάλαγμα από τη σχολή Ευελπίδων;

Δ.Φ.: «Είναι εικόνα και ομοίωμα του ελληνικού λαού και του στρατού του. Όσες φορές η Ελλάς και ο ελληνικός στρατός ήταν στις εθνικές δόξες, ακολουθούσε και η Σχολή, όταν είχαμε εθνική κατάπτωση και η Σχολή παρουσίαζε παρενέργειες. Δεν απομονώθηκε ποτέ η Σχολή από το ιστορικό και πολιτικό γίγνεσθαι της Ελλάδας, αυτής της Ελλάδας όπως ήταν διαμορφωμένη με τα ρουσφέτια, με τις καλές οικογένειες, την ευνοιοκρατία, με την ελίτ, τις μονομαχίες. Η Ναταλία Μελά λέει το εξής χαρακτηριστικό: όταν μπήκε ο Παύλος Μελάς στη Σχολή, επήρε αυτό το κάτι άλλο που δεν το παίρνει κανείς από κανένα σχολείο, να είναι ο αξιωματικός και ο άνθρωπος που θα θυσιαστεί για την πατρίδα».

-«Π» Υπήρχε όμως από τα πρώτα βήματα ένας μεγάλος πολιτικός διαχωρισμός για την επιλογή των νέων που θα φοιτούσαν στη Σχολή...

Δ.Φ.: «Kοιτάξτε... η Σχολή ξεκίνησε σαν ένα πείραμα. Ο Καποδίστριας, όταν το ξεκίνησε, θέλησε να πάρει τα παιδιά ορισμένων καλών οικογενειών, και όταν λέμε καλών δεν εννοούμε πλουσίων, αλλά παιδιά αγωνιστών του 1821, για να αποτελέσουν τους αξιωματικούς του ελληνικού στρατού. Στη συνέχεια όμως χάλασε η δουλειά. Όταν έρχονται οι Βαυαροί στην Ελλάδα, δημιουργούν τον ανακτορικό πυρήνα, άρχισαν και τα πολιτικά κόμματα να φτιάχνουν τους δικούς τους πόλους εξουσίας και οι αξιωματικοί δημιούργησαν τη δική τους ελίτ. Τα Συντάγματα της Ελλάδας επέτρεπαν στους αξιωματικούς να γίνονται βουλευτές. Είχαμε δηλαδή λοχαγό εν ενεργεία τον Δημήτριο Μπότσαρη υπουργό. Προσέξτε τώρα την ανάποδη κίνηση: οι οικογένειες που είχαν πολλά χρήματα, γιατί και τα δίδακτρα στη Σχολή ήταν πολύ υψηλά, διοχέτευαν τα παιδιά τους στη Σχολή Ευελπίδων γιατί ήθελαν διά του τρόπου αυτού να αποκτήσουν και κοινωνική καταξίωση και πρόσβαση στην εξουσία διά των εκλογών. Οι αξιωματικοί του Πυροβολικού και του Μηχανικού, τα λεγόμενα επιστημονικά σώματα, είχαν καταλάβει τις επιτελικές θέσεις στην κοινωνία και στην εξουσία. Έτσι φθάσαμε στον κλειστό κύκλο των κοινωνικών διακρίσεων. Το 1912 άλλαξε κάπως αυτός ο προσανατολισμός, πήρε η σχολή 326 άτομα, άρα δεν μπορούσαν να βρουν τόσους αριστοκράτες, έπειτα θεσπίσθηκαν κοινωνικά μέτρα όπως να φοιτούν παιδιά άπορων οικογενειών και πολεμιστών, και το 1914 καταργούνται τα δίδακτρα».

-«Π» Μιλάμε σήμερα για τρεις περιόδους στην ιστορική πορεία της Σχολής Ευελπίδων, να τις προσδιορίσουμε;

Δ.Φ.: «Λέμε ότι η ιστορία της Σχολής χωρίζεται σε τρία μέρη: η πρώτη περίοδος είναι από την ίδρυσή της το 1828 μέχρι το 1912, είναι μια εποχή με πολλά προβλήματα, με τις ευνοιοκρατίες, κ.λπ.
Η δεύτερη περίοδος εκτείνεται από το 1912 μέχρι το 1945, η δυσκολότερη εποχή για τη Σχολή, διότι έχουμε πολέμους, κινήματα, αντικινήματα, δικτατορίες, ποικίλες άλλες δυσκολίες, το ένα βράδυ ήταν ο ένας διοικητής και το πρωί διόριζαν άλλον. Το αποκορύφωμα ήταν το 1935 όταν πρώτη φορά προσπάθησαν να αναμείξουν τη Σχολή στις πολιτικές εξελίξεις. Ο Ι.Μεταξάς, που ως γνωστόν ήταν απόφοιτος της Σχολής, άλλαξε τον προσανατολισμό της εκπαιδεύσεως ενόψει του πολέμου. Τη δεύτερη περίοδο έχουμε αξιωματικούς καταξιωμένους πολεμιστές, 1912-1913, 1918, 1922, 1940-1941, Μέση Ανατολή, είναι η πιο δύσκολη περίοδο της Σχολής και θέλει πάρα πολύ μεγάλη προσοχή και έρευνα στην καταγραφή της.
Η τρίτη περίοδος ξεκίνησε με ένα αιματηρό κίνημα...»

- «Π»: Με την ξενική επέμβαση και τον εμφύλιο πόλεμο, θέλετε να πείτε!

Δ.Φ.: Η τρίτη περίοδος ξεκινά με αυτό το κλίμα της ανωμαλίας και της εμπολέμου καταστάσεως το οποίο σταματά το 1949. Τότε η Σχολή αρχίζει να παίρνει τη μεταπολεμική της εικόνα. Η φοίτηση γίνεται τρία έτη, δίνουν στους Ευέλπιδες την μπλε στολή, γίνονται τα μαθήματα πιο επιστημονικά, και σιγά σιγά άρχισε η Σχολή να προοδεύει. Υπήρχαν όμως και τα αρνητικά: οι περισσότερες και πιο εύκολες δυνατότητες πρόσβασης στα πανεπιστήμια που έδωσε στους νέους η πολιτεία είχε ως αποτέλεσμα σιγά σιγά να απομακρύνεται από τη Σχολή αυτό που λέμε αρκετά καλό υλικό. Επακόλουθο αυτού να μειώνει σταδιακά τις απαιτήσεις της, να ζητά λιγότερα μαθήματα, να κατεβάζει συντελεστές βαθμολογίας, για να φθάσουμε μετά το 1974 στο έσχατο όριο της βαθμολογίας που ήταν η βάση επί συντελεστή συν επί 5 το απολυτήριο ίσον 530 μόρια, δηλαδή μαθητής που έπαιρνε 0 στην έκθεση και 20 στη φυσική περνούσε. Παρόλα αυτά οι παραδόσεις και η συνοχή της Σχολής την κράτησαν σε δύσκολες περιόδους εκεί όπου έπρεπε να την κρατήσουν, για να φθάσουμε στο σημερινό σπουδαίο έργο της».

- «Π»: Η προσφορά της Σχολής Ευελπίδων στην ελληνική κοινωνία τότε και σήμερα...

Δ.Φ.: «Είναι δύο πράγματα που δε συγκρίνονται. Τότε ήταν πολλαπλή η προσφορά, διότι ήταν έτσι η κοινωνία. Για παράδειγμα, όλο το Πολυτεχνείο, διευθυντές και καθηγητές, ήταν αξιωματικοί. H Βαρβάκειος, όταν ιδρύθηκε το κράτος, διόρισε αξιωματικό ως διευθυντή, οι μηχανικοί και οι αρχιτέκτονες επί 50 ολόκληρα χρόνια έβγαιναν από τη Σχολή Ευελπίδων. Μέσω των εκλογών και των κινημάτων είχαμε και πρωθυπουργούς και υπουργούς και κοινοβουλευτικούς. Η παλιά εποχή είναι διαφορετική. Η καταξίωση της σχολής από την πολιτεία είναι τα τέσσερα παράσημα που έχει πάρει, (Ταξιάρχης του Αριστείου της Ανδρείας, Πολεμικός Σταυρός Πρώτης Τάξεως, Μετάλλειο Στρατιωτικής Αξίας για τους Βαλκανικούς Πολέμους και Ανώτερος Ταξιάρχης του Τάγματος του Σωτήρος) και βεβαίως της έχει απονεμηθεί το μετάλλιο της Ακαδημίας Αθηνών. Οι ευέλπιδες, οι σπουδαστές της Σχολής Ευελπίδων, ήταν στην Κατοχή σε όλες τις αντιστασιακές οργανώσεις και έλαβαν μέρος ως διοικηταί ανταρτικών τμημάτων, άλλοι πήγαν στη Μέση Ανατολή, άλλοι έφυγαν στο βουνό».

Γ.Λ.: «Εγώ νομίζω», κλείνει την κουβέντα μας ο Γ. Λιάκουρης, «ότι η προσφορά της Σχολής στο έθνος απορρέει από τους νεκρούς που καταγράφονται στους αγώνες. Παντού έχουμε νεκρούς αξιωματικούς αποφοίτους της Σχολής Ευελπίδων, και πρέπει να πούμε ότι οι αξιωματικοί απόφοιτοι της Σχολής Ευελπίδων ήταν επί μεγάλο χρονικό διάστημα μειοψηφία σε σχέση με τους άλλους αξιωματικούς. Η Σχολή Ευελπίδων δημιούργησε στρατό, γιατί η Ελλάδα δεν είχε στρατό. Πολύ σοφά ο Ιωάννης Καποδίστριας το πρώτο ίδρυμα που δημιούργησε ήταν η Σχολή Ευελπίδων. Η θυσία μετρά περισσότερο από την όποια κοινωνική προσφορά».

ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ

1828: Aνοιξη, ο Ιωάννης Καποδίστριας αποφασίζει τη σύσταση «Πολεμικού καταστήματος... διά την στρατιωτικήν και επιστημονικήν εκπαίδευσιν των νέων καλών οικογενειών, οι οποίοι όφειλαν μιαν ημέραν να εισέλθουν ως Αξιωματικοί εις το Τακτικόν Σώμα...» Αρχές Ιουνίου, στον Βαυαρό φιλέλληνα συνταγματάρχη Κάρολο Γουλιέλμο Έιντεκ ανατίθεται η εποπτεία της συγκρότησης. 15 Ιουνίου, διοικητής και εκπαιδευτής ορίζεται ο Κορσικανός Ρωμύλο Σαντέλι, πρώην υπολοχαγός του αγγλικού στρατού. 1η Ιουλίου, στο Ναύπλιο σε ένα διώροφο σπίτι αρχίζει να λειτουργεί με τον προσωρινό τίτλο «Λόχος προγυμναστών» με τον Σαντέλι και 5 μαθητές. Μέσα Ιουλίου, διπλασιάζονται οι μαθητές, και ο Ι. Καποδίστριας τους ονομάζει πρώτη φορά «Ευέλπιδες», δηλαδή φορείς των καλυτέρων ελπίδων του έθνους. Αρχές Δεκεμβρίου, ο Καποδίστριας αναθέτει την αναδιοργάνωση της Σχολής στο Γάλλο υπολοχαγό Πυροβολικού Eρρίκο Ποζιέ. 21 Δεκεμβρίου, ο κυβερνήτης δίδει στο ίδρυμα επισήμως τον τίτλο «Λόχος Ευελπίδων», με δύο ακόμα καθηγητές, έναν Έλληνα ιδιώτη και έναν Βαυαρό υπολοχαγό, γίνονται δεκτοί συνολικά 54 νέοι στη Σχολή και φοιτούν τελικά 41, θεωρείται ότι φέρουν το βαθμό αξιωματικού πλην όμως σιτίζονται και αμείβονται ως επιλοχίες Πυροβολικού. Τέλος Δεκεμβρίου, ο Ποζιέ παρουσιάζει στον κυβερνήτη το σχέδιο για ένα «Κεντρικό Πολεμικό Σχολείο» προτείνοντας την κατάργηση του Λόχου όπως επίσης και του συσταθέντος (15 Νοεμβρίου) Τάγματος Πυροβολικού.

1829: 2 Ιανουαρίου, ο Σαντέλι παραιτείται, ο Ποζιέ προάγεται σε αντισυνταγματάρχη και αναλαμβάνει διευθυντής του νέου στρατιωτικού εκπαιδευτικού ιδρύματος το οποίο λειτουργεί με βάση τις δικές του προτάσεις και με μαθητές το σύνολο του Λόχου Ευελπίδων τους μισούς του Τάγματος Πυροβολικού και αρκετούς νέους. 22 Φεβρουαρίου, ο Καποδίστριας εγκρίνει τον οργανισμό του καινούριου σχολείου.

1831: Ιούλιος, αποφοιτούν οι πρώτοι οκτώ ανθυπολοχαγοί του Πυροβολικού, ο ίδιος ο Καποδίστριας τους φορά τις επωμίδες του αξιωματικού, ήταν οι: Σοφιανός Μιχαήλ, Σχοινάς Ελευθέριος, Κορωναίος Παναγιώτης, Σαπουντζάκης Βασίλειος, Αξελός Ιωάννης, Μομφεράτος Γεώργιος, Βλάχος Αρσένιος και Κυδωνάκης Εμμανουήλ. 12 Αυγούστου, παύεται ο Ποζιέ, και διευθυντής διορίζεται ο Ρώσος φιλέλληνας αντισυνταγματάρχης Πυροβολικού Νικολάι Αλεξέγιεβιτς Ράικο. 27 Σεπτεμβρίου, δολοφονία του Ι. Καποδίστρια.

1832: Ιανουάριος, παραιτείται ο Νικολάι Ράικο και τον διαδέχονται ως προσωρινοί διευθυντές διαδοχικά οι αξιωματικοί της σχολής Σταυρίδης Δημήτριος και Αξελός Κωνσταντίνος. 20 Απριλίου, νέος διευθυντής ο Σάξονας συνταγματάρχης Εδουάρδος Ράινεκ. Αύγουστος, αποφοιτούν 9 ακόμα ανθυπολοχαγοί.

1834: 19 Φεβρουαρίου, με το νέο οργανισμό καθιερώνεται η οκταετής φοίτηση και ονομάζεται «Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων». 30 Απριλίου, η σχολή μετασταθμεύει στην Αίγινα στο εκεί ορφανοτροφείο.

1836: Αύγουστος, η τέταρτη σειρά αποφοίτων, 7 ανθυπασπιστές.

1837: Αύγουστος, μεταφέρεται στον Πειραιά στο κτίριο του Γάλλου
μεγαλοεπιχειρηματία Θ. Φεράλδη.

1840: Φεβρουάριος, τον Ράινεκ που έχει προαχθεί σε υποστράτηγο διαδέχεται ο πρώτος Έλληνας διοικητής ο αντισυνταγματάρχης Σπυρομήλιος. Ακολουθεί μια τετραετία αναδιοργάνωσης. Τα έτη φοίτησης που είχαν περιοριστεί σε πέντε γίνονται έξι, καθιερώνονται γραπτές εισαγωγικές εξετάσεις, εκσυγχρονίζονται οι σπουδές και εμπεδώνεται η πειθαρχία.

1844: Διορίζεται διοικητής ο αντισυνταγματάρχης πυροβολικού Γεώρ. Καρατζά, ο οποίος κρατά τη θέση 18 χρόνια, μέχρι την έξωση του Όθωνα, 1862.

1846: 11 - 12 Απριλίου, ένοπλη στάση των Eυελπίδων σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη συμπεριφορά του διοικητή οδηγεί στο κλείσιμό της μέχρι τον Οκτώβριο του 1847 και την απομάκρυνση των θεωρούμενων ως πρωταιτίων.

1854-57: Προσωρινή μεταστέγαση της Σχολής στην Αθήνα στο μέγαρο της δούκισσας της Πλακεντίας λόγω της Αγγλογαλλικής κατοχής του Πειραιά.

1863-77: Οι αντισυνταγματάρχες του πυροβολικού Βασίλειος
Σαπουντζάκης και Χαράλαμπος Ζυμβρακάκης διαδοχικά αναλαμβάνουν διοικητές της σχολής εισάγοντας σημαντικές αλλαγές στη λειτουργία της. Ιούλιος 1867- Ιανουάριος 1868, κλείνει η σχολή εν αναμονή της έγκρισης του νέου κανονισμού.

1878: Αρχές του έτους, πρώτη φορά ευέλπιδες εθελοντές παίρνουν το βάπτισμα του πυρός, συμμετέχοντας σε πολεμικές συγκρούσεις με τους Τούρκους στην επαναστατημένη Θεσσαλία.

1881-85: Ο μικρότερος γιος του Θόδωρου Κολοκοτρώνη, Πάνος, αναλαμβάνει διοικητής. H θητεία του θεωρείται σταθμός και δικαιολογημένα χαρακτηρίζεται ως ο αναμορφωτής της σχολής.

1885-1894: Το έργο του Πάνου Κολοκοτρώνη συνεχίζει ο Θρασύβουλος Μάνος.1884 ιδρύεται στον Πειραιά η Σχολή Ναυτικών Δοκίμων. 10 Σεπτεμβρίου 1894 η σχολή εγκαταλείπει οριστικά τον Πειραιά και εγκαθίσταται στην Αθήνα στα κτίρια που γίνονται με τη δωρεά του Γ. Αβέρωφ.

1897: Κατά τον ατυχή ελληνοτουρκικό πόλεμο η σχολή κλείνει προσωρινά από τις 8 Μαρτίου έως τις 21 Αυγούστου.

1898: Νέος διοικητής ο αντισυνταγματάρχης πυροβολικού Νικόλαος Ζορμπάς.

1912: 1 Ιουλίου, αναλαμβάνει διοικητής ο Γάλλος συνταγματάρχης Ι. Ζενέν. Σεπτέμβριος, η σχολή αναστέλλει τη λειτουργία και οι μαθητές της λαμβάνουν μέρος στους Βαλκανικούς Πολέμους.

1916: Αύγουστος περίπου 68 φοιτητές εγκαταλείπουν τη σχολή και προσχωρούν στο κίνημα της Εθνικής Aμυνας του Ελ. Βενιζέλου.

1920: 12 Ιουνίου, μεσούσης της Μικρασιατικής Εκστρατείας όλοι οι ευέλπιδες υποβάλλουν αίτηση αποστολής το ταχύτερον δυνατόν στη ζώνη των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Το αρμόδιο υπουργείο Στρατιωτικών την απορρίπτει, ωστόσο 85 ευέλπιδες έπεσαν κατά τη διάρκεια της Μικρασιατικής Εκστρατείας.

1925: Ορίζεται τετραετής η φοίτηση, αντί τριετής που είχε περιοριστεί λόγω των πολέμων. Ιδρύεται η Στρατιωτική Ιατρική Σχολή.

1926: Θεσπίζεται η υποχρεωτική δοκιμασία των υποψηφίων ευελπίδων σε αγωνίσματα στίβου, 100 και 800 μέτρα, μήκος, ύψος και σφαίρα. Απονέμεται στη σχολή η Πολεμική Σημαία.

1934: Η σχολή λειτουργεί σε δύο τμήματα, ένα για τους εξ ιδιωτών και άλλο για τους εξ οπλιτών μαθητές.

1937-40: Νέα ανασυγκρότηση της σχολής στα πλαίσια της προπαρασκευής των Eνόπλων Δυνάμεων προς πόλεμο. Περιορίζονται σε τρία τα έτη σπουδών χωρίς να περιοριστούν ή να περικοπούν μαθήματα. 28 Οκτωβρίου 1940, οι ευέλπιδες παίρνουν φύλλα πορείας για τα επιτελεία και τις μονάδες του στρατού εκστρατείας, συμμετέχουν έτσι στο Αλβανικό Έπος..

1941: Μέσα Μαρτίου, οι ευέλπιδες ζητούν να συγκροτήσουν Ιερό Λόχο και να πάνε να πολεμήσουν στις Θερμοπύλες, το αίτημα δε γίνεται δεκτό. 22-23 Απριλίου, παίρνουν διαταγή από τη στρατιωτική αρχή να απασχοληθούν στην τήρηση της τάξης στην πρωτεύουσα, στασιάζουν και φεύγουν για την Κρήτη όπου παίρνουν μέρος στην εκεί περίφημη μάχη.

1941-44: Οι ευέλπιδες επανδρώνουν όλες τις αντιστασιακές οργανώσεις του λαού μας, υπολογίζεται από ένα σύνολο 637 ευελπίδων συμμετείχαν ενεργά στην Εθνική Αντίσταση 286 και 154 κατόρθωσαν να διαφύγουν στη Μέση Ανατολή. 55 ευέλπιδες έδωσαν τη ζωή τους για την πατρίδα. 19 Οκτωβρίου 1944 επαναλειτουργεί η σχολή.


1944-49: Η χώρα σπαράσσεται από τον εμφύλιο πόλεμο. Αύγουστος 1947, το τάγμα ευελπίδων μετατρέπεται σε σύνταγμα.

1950: Επαναφέρεται η τριετής φοίτηση στη σχολή.

1961: Η φοίτηση ορίζεται σε τέσσερα χρόνια και η σχολή θεωρείται ισότιμη με όλα τα άλλα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα.

1982: 10 Δεκεμβρίου, μεταστέγαση στις εγκαταστάσεις της Βάρης.

1983: Καθιερώνεται η εισαγωγή στη σχολή με το σύστημα των Πανελληνίων εξετάσεων.

ΠΛΑΙΣΙΟ

Ευρύτατο φάσμα γνώσεων

Δίνοντας βασικά στοιχεία για τις εγκαταστάσεις και τα μαθήματα της Σχολής Ευελπίδων για όσους νέους θα θελήσουν να... χτυπήσουν την πόρτα της, θα πρέπει εισαγωγικά να αναφερθούν ορισμένα κύρια χαρακτηριστικά. Ως προς την έδρα της σχολής πρόκειται για μια έκταση που θα καλύπτει επαρκώς τις ανάγκες και για τον επόμενο αιώνα και μάλλον το ζητούμενο βρίσκεται στην καλύτερη αξιοποίηση αυτού του τεράστιου χώρου με τα φυσικά πλεονεκτήματα. Όσον αφορά τα διδασκόμενα μαθήματα το πρόγραμμα είναι σαφώς καθορισμένο τόσο επιστημονικά όσο και διδακτικά, χαρακτηρίζεται από ευρύτατο φάσμα γνωστικών αντικειμένων, από τις ανθρωπιστικές ως τις στρατιωτικές και τις τεχνολογικές επιστήμες και έχει, όπως είναι προφανές, πολλά ενδιαφέροντα μαθήματα που δεν καλύπτονται από άλλα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα της χώρας, και δεν εννοούμε μόνο στο στρατιωτικό παιδαγωγικό τομέα.

Τα μαθήματα:
Εφαρμοσμένες στρατιωτικές επιστήμες. α) Ανθρωπιστικής κατεύθυνσης: Στρατιωτική ηθική, στρατιωτική ιστορία, στρατιωτική ηγεσία, στρατιωτική ψυχολογία, στρατιωτική γεωγραφία, στρατιωτικό δίκαιο. β) Κατεύθυνση τεχνολογική: τεχνολογία οπλικών συστημάτων, οχυρωματική, γεφυροποιία, βλητική, συστήματα διοίκησης, ελέγχου και πληροφοριών, ηλεκτρονικός πόλεμος, συστήματα γεωγραφικών πληροφοριών. γ) Αμιγής στρατιωτική κατεύθυνση: Στρατηγική, πολεμικά παίγνια, στρατιωτικές πληροφορίες, πολεμική τέχνη.
Κύριες επιστήμες υποστήριξης: α) Θεωρητικές: κοινωνιολογία, ψυχολογία, διοίκηση επιχειρήσεων, παιδαγωγική, φιλοσοφία, γεωγραφία, δίκαιο, ιστορία. β) θετικές: μαθηματικά, φυσική, χημεία. γ) τεχνολογία: εφαρμοσμένη μηχανική, σύγχρονη τοπογραφία, μηχανολογία, ηλεκτρονικά, χημική τεχνολογία, ηλεκτροτεχνία, πληροφορική και επιχειρησιακή έρευνα (στατιστική, κυβερνητική, θεωρία παιγνίων).

Οι εγκαταστάσεις: Το κτιριακό συγκρότημα στη Βάρη εγκαινιάστηκε το 1982 αλλά το διοικητήριο της σχολής θεμελιώθηκε το 1972. Συνοπτικά οι σημερινές εγκαταστάσεις της Σχολής Ευελπίδων περιλαμβάνουν: το διοικητήριο, το οποίο περιλαμβάνει τα γραφεία της διοίκησης, αίθουσες τελετών και υποδοχής, μουσεία μνήμης, και το μεγάλο αμφιθέατρο. Τον ιερό ναό του Αγίου Γεωργίου. Το συγκρότημα διαβίωσης των ευελπίδων με το διοικητήριο του συντάγματος και τα 12 τριώροφα κτίρια, καθένα χωρητικότητας 108 ατόμων, με δωμάτια των 4 φοιτητών. Σε κάθε εύελπι αντιστοιχεί γραφείο, βιβλιοθήκη και φοριαμός. Το συγκρότημα εκπαίδευσης απαρτίζεται από 4 ανεξάρτητα κτίρια και περιλαμβάνει τα αμφιθέατρα επιχειρήσεων και ακαδημαϊκής εκπαίδευσης, δυναμικότητας 270 φοιτητών, τις αίθουσες διδασκαλίας, τις αίθουσες αλλοδαπών ευελπίδων, τα τεχνολογικά εργαστήρια, τη βιβλιοθήκη και τα γραφεία των καθηγητών. Το ενιαίο διώροφο κτιριακό συγκρότημα με τις αίθουσες ψυχαγωγίας, τη λέσχη αξιωματικών, τα εστιατόρια και τα μαγειρεία. Αυτονόητο είναι ότι η σχολή διαθέτει και μεγάλα και άνετα κτίρια με το αναρρωτήριο, το τυπογραφείο, τα πλυντήρια, το ραφείο, το στεγνοκαθαριστήριο, το σιδηρουργείο, κ.λπ.
Οι αθλητικές εγκαταστάσεις καλύπτουν το σύνολο των γνωστών στην Ελλάδα ομαδικών αθλημάτων, όπως φυσικά και αυτών του στίβου: το κλειστό γήπεδο μπάσκετ «Μακεδονία», το κλειστό γυμναστήριο άρσης βαρών «Πύρρος Δήμας», το ολυμπιακών προδιαγραφών κολυμβητήριο «Κύπρος», συνολικής δαπάνης 3 δισεκατομμυρίων δραχμών, το οποίο υπήρξε προσφορά της Κυπριακής Δημοκρατίας και εγκαινιάσθηκε πριν από 2 χρόνια από τον πρόεδρο Γλαύκο Κληρίδη.


Οι διατελέσαντες διοικητές


1828 υπολοχαγός Ρωμύλο Σαρντέλι.
1829-1831 υπολοχαγός Κάρολος Γουλιέλμος Ποζιέ.
1831-1832 αντισυνταγματάρχης Νικολάι Αλεξέγιεβιτς Pαϊκό.
1832-1840 συνταγματάρχης Εδουάρδος Ράινεκ.
1840-1844 αντισυνταγματάρχης Σπυρομήλιος
1844-1862 αντισυνταγματάρχης Καρατζάς Γ.
1863-1869 αντισυνταγματάρχης Σαπουντζάκης Β.
1869-1881 αντισυνταγματάρχης Ζυμβρακάκης Χ.
1881-1885 αντισυνταγματάρχης Κολοκοτρώνης Π.
1885-1894 συνταγματάρχης Μάνος Θ.
1895-1897 συνταγματάρχης Μεταξάς Ν.
1898-1906 αντισυνταγματάρχης Ζορμπάς Ν.
1906-1907 αντισυνταγματάρχης Δαμιανός Κ.
1908-1909 συνταγματάρχης Βούλτσος Κ.
1909 συνταγματάρχης Σχοινάς Ν.
1910 συνταγματάρχης Δαγκλής Π.
1911-1912 συνταγματάρχης Κάλαρης Κ.
1912-1914 συνταγματάρχης Ζενέν Ι.
1914 συνταγματάρχης Χατζηανέστης Γ.
1916-1917 αντισυνταγματάρχης Κωνσταντινόπουλος Κ.
1918-1920 συνταγματάρχης Χούδαλης Α.
1922-1924 συνταγματάρχης Γονατάς Γ.
1924-1929 υποστράτηγος Σολιώτης Γ.
1930-1934 υποστράτηγος Δεληγραμμάτης Σ.
1934-1935 υποστράτηγος Πολίτης Η.
1935-1936 υποστράτηγος Τσολάκογλου Γ.
1936 υποστράτηγος Μελισσινός Γ.
1936-1940 υποστράτηγος Μπάτας Ν.
1940-1941 συνταγματάρχης Στυμφαλιάδης Δ.
1941 συνταγματάρχης Κίτσος Λ.
1944-1945 συνταγματάρχης Σαρακατσάνης Δ.
1945-1946 υποστράτηγος Πρωτόπουλος Γ.
1947 υποστράτηγος Γρηγορόπουλος Θ.
υποστράτηγος Καραβίας.
1948 υποστράτηγος Βιμπλής Μ.
1949 υποστράτηγος Λάιος Δ.
1949-1950 υποστράτηγος Γούλας Π.
1950-1951 αντιστράτηγος Μανιδάκης Σ.
1952-1954 αντιστράτηγος Λασπιάς Αθ.
1955-1956 υποστράτηγος Δαμιανάκος Γ.
1956 ταξίαρχος Γαργαρόπουλος Α.
1956-1958 υποστράτηγος Παπαγεωργόπουλος Κ.
1958-1959 υποστράτηγος Πλέσσας Δ.
1959-1962 υποστράτηγος Βέλλιος
1962 υποστράτηγος Μουτούσης Παν.
1963-1964 υποστράτηγος Καραβέλας Δ.
1964 ταξίαρχος Φασόης Χ.
1964-1965 υποστράτηγος Μπέης Θ.
1965 υποστράτηγος Αβραμίδης Αυγ.
1965-1967 υποστράτηγος Αρμπούζης Δ.
1967 υποστράτηγος Μανωλαράκης Γ.
ταξίαρχος Κίτσος Β.
ταξίαρχος Πολίτης Ανδ.
1968-1969 υποστράτηγος Χαραλαμπόπουλος.
1970-1971 υποστράτηγος Μπερτσιάδης Ν.
1973-1974 υποστράτηγος Κυριακόπουλος Θ.
1974-1975 υποστράτηγος Δουμένης Ν.
1975-1977 υποστράτηγος Τζωρτζάκης Κων.
1977-1978 υποστράτηγος Πολιτάκης Π.
1978-1980 υποστράτηγος Δικαιάκος Β.
1980-1981 αντιστράτηγος Καπελάρης Δ.
1981-1982 αντιστράτηγος Παπανικολάου Αθ.
1982-1983 υποστράτηγος Μπαλντάς Ν.
1983-1985 υποστράτηγος Βενετάκης Μιχ.
1985-1988 αντιστράτηγος Βασιλαράκος Παν.
1988-1989 υποστράτηγος Βερνίκος Γ.
1989-1992 υποστράτηγος Ασλανίδης Ι.
1992-1993 υποστράτηγος Λουκάκης Διον.
1993-1994 υποστράτηγος Ιατρού Βασ.
1994-1996 υποστράτηγος Κυρίτσης Δημ.
1996- υποστράτηγος Μπάκας Δημ.




Αξιωματικοί απόφοιτοι της ΣΣΕ,
έπεσαν για την πατρίδα 1828-1997

περίοδος Όθωνα 3
Κρητική Επανάσταση (1866-1869) 1
Κρητική Επανάσταση (1897) 2
Ελληνοτουρκικός Πόλεμος (1897) 1
Μακεδονικός Αγώνας (1904-1908) 3
Βαλκανικοί Πόλεμοι (1912-1913) 25
Μακεδονικό Μέτωπο (1918) 7
Ουκρανία (1919) 2
Μικρασιατική Εκστρατεία (1919-1922) 85
Αεροπόροι σε υπηρεσία (1923-1938) 13
Σε υπηρεσία (1927) 1
Κίνημα του 1935 1
1940-1941 126
Μάχη της Κρήτης (Μάιος 1941) 3
Κατοχή-Αντίσταση (1941-1944) 110
Β. Αφρική, νησιά κ.λπ. (1942-1945) 15
Εμφύλιος Πόλεμος (1945-1949) 271
Κορέα (1950-1953) 6

Σε υπηρεσία του 1954 15

Κύπρος 1974 9

Σύνολο: 699

πηγή: ΔΙΣ/ΓΕΣ


Πεσόντες Ευέλπιδες για την πατρίδα1912-1950


Βαλκανικοί πόλεμοι 8
1941 2
Μάχη της Κρήτης 9
Κατοχή-Αντίσταση 33
Β. Αφρική κ.λπ. 3
1944-1945 8
σε υπηρεσία του 1950 2

Σύνολο: 65
πηγή Σ. Σ. Ε.


Ο σύγχρονος αξιωματικός


Γράφει ο καθηγητής Ανδρέας Παναγόπουλος

Την κυρίαρχη ιδεολογία κάθε κοινωνίας την αναπαράγει η εκπαίδευση και την εγγυώνται όλα τα όπλα και τα σώματα των ενόπλων δυνάμεων με τη φρούρηση των συνόρων και την εξασφάλιση της ελευθερίας των πολιτών. Ο αξιωματικός συνεπώς είναι ο προσωπικός εγγυητής αυτής της κυρίαρχης ιδεολογίας που εν προκειμένω για τη σημερινή Ελλάδα είναι η δημοκρατία, η ελευθερία, η ευημερία και η πρόοδος του ελληνικού λαού και η πορεία της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οφείλει λοιπόν ο αξιωματικός να είναι άρτια εκπαιδευμένος και να αποτελεί υπόδειγμα βίου και πολιτείας και με αντικειμενικά και με υποκειμενικά κριτήρια.
Τα αντικειμενικά είναι να έχει ανδρώδες ήθος, πειθαρχία και ηγετικές ικανότητες. Να είναι σταθερά προσηλωμένος στο καθήκον και στις αξίες της ελληνικής παιδείας, το Σύνταγμα, τους νόμους τους κράτους και τους στρατιωτικούς κανονισμούς. Να έχει το θάρρος της γνώμης του και να είναι γενναίος και πάντα έτοιμος. Το «έσω έτοιμος» πρέπει να το πραγματώνει κάθε στιγμή για κάθε καλό. Έτοιμος για την υπεράσπιση της πατρίδας και του λαού, της υπεράσπισης του δικαίου, της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της τιμής του αξιωματικού και γενικά κάθε ηθικής και κοινωνικής αρετής.
Οφείλει επίσης ο αξιωματικός, επειδή είναι περίβλεπτος και υπόκειται σε αυστηρή κριτική από τους άλλους πολίτες (ένστολους και μη) να προσέχει την ηθική του συμπεριφορά, την εμφάνισή του και τους εν γένει τρόπους του. Στον πόλεμο ανδρείος και αποφασιστικός στην ειρήνη ευγενής και πολιτισμένος. Οι στρατιωτικές σπουδές και η εν γένει παιδεία, καλές τέχνες, γράμματα, πολιτισμός, πρέπει να τον ξεχωρίζουν από όλες τις άλλες κατηγορίες των πολιτών που έχουν ταχθεί στην υπηρεσία του κοινού. Η κοινωνία είναι απαιτητική και ο υποδειγματικός αξιωματικός είναι ανάγκη να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις πρωτοπορίας όλων των ευγενών στίβων.

Η Eλληνική Φιλολογία στην Σ.Σ. Ε.

Γράφει η καθηγήτρια Aννα-Μαρία Βιδάλη

Αρχαίους Έλληνες ιστορικούς (Ηρόδοτο και Θουκυδίδη), αλλά και φιλοσόφους (Πλάτων) δίδαξε στα πλαίσια του μαθήματος της Γενικής και Ελληνικής Ιστορίας ο Γεώργιος Τερτσέτης κατά το διάστημα 1832-1833, οπότε διετέλεσε καθηγητής στο Κεντρικό Πολεμικό Σχολείο του Ναυπλίου, την μετέπειτα Σχολή Ευελπίδων.
Πρώτος καθηγητής της Ελληνικής Φιλολογίας διορίστηκε στα 1828 ο Βασίλειος Κατσιφός, απόφοιτος της Ιονίου Ακαδημίας, ο οποίος μεταξύ άλλων δίδαξε και Λουκιανό, όπως μαρτυρεί ένα από τα πρώτα βιβλία που χρησιμοποιήθηκαν στη Σχολή. Το βιβλίο αυτό περιλαμβάνει το έργο «Τόξαρις ή περί φιλίας» του Λουκιανού.
Σύμφωνα με το πρόγραμμα διδασκαλίας, όπως αυτό εντάσσεται με βάση τον ισχύοντα οργανισμό, η διδασκαλία του μαθήματος της Ελληνικής Φιλολογίας εξυπηρετεί τον τριπλό σκοπό που ακολουθεί: α) ανάπτυξη του ορθού προφορικού και γραπτού λόγου ως βασικού μέσου επικοινωνίας. β) διαχρονική επισκόπηση της πνευματικής πορείας του Ελληνισμού από την αρχαιότητα έως σήμερα. γ) μελέτη της πνευματικής παράδοσης ως πηγής έμπνευσης για την πνευματική παράδοση άλλων λαών.
Ειδικότερα κατά το τρέχον ακαδημαϊκό έτος 1997-1998: στην πρώτη τάξη διδάσκονται ο Όμηρος και οι αρχαίοι Έλληνες ιστορικοί, Ηρόδοτος, Θουκυδίδης και Ξενοφών. Στη δευτέρα τάξη ύστερα από σύντομη εισαγωγή στη νεοελληνική λογοτεχνία διδάσκονται η οργάνωση του νέου Ελληνισμού, Ρήγας Φεραίος, ο νεοελληνικός διαφωτισμός, Αδαμάντιος Κοραής, και ο εθνικός μας ποιητής Διονύσιος Σολωμός. Στην τρίτη τάξη έπειτα από σύντομη εισαγωγή στα είδη της λογοτεχνίας ακολουθούν μαθήματα Συγκριτολογίας ή Διακειμενικότητας. Στην τετάρτη τάξη διδάσκονται ο «Επιτάφιος» από το Β' Βιβλίο του Θουκυδίδη, καθώς επίσης και αποσπάσματα αρχαίων φιλοσόφων, Πλάτων, Αριστοτέλης, Στωικοί, κ.λπ. Πραγματοποιούνται επίσης συζητήσεις για επίκαιρα λογοτεχνικά θέματα, όπως επίσης και αξιόλογες νέες εκδόσεις με πρωτοβουλία της Σχολής Ευελπίδων.